Alle Artikel von admin

Ferounstaltenge an n Upstalsboom tou Pingster

Ju Ferounstaltenge toun „hoochsten interfräisken Fierdai“ tou Pingster is düt Jier ap n  14. Juni (Täisdai), fon Klokk 18 ou juust an n  Upstalsboom in Aurk-Rahe (Aastfräislound).

Uur Pingster wol dät n wied Kultuurprogramm (middeloalersken Marsk toun Upstaalsboom, Heerleeger, Määrketdrieuwen, Goddestjoonst uas.) reeke. Naiere Informationen fon Midde Februoar ou unner: http://www.marsch-zum-upstalsboom.de.vu

Gernoatfiskeräi lidt Jäildkröäk – Nu Hälpe unnerwaiens

HANNOVER – Foar do Jäild-Kröäk liedende Gernoatfiskere in Noud- un Aastfräislound juust so as in Ditmäärsken is Hälpe unnerwaiens. Dät Loundswirtskupsministerium häd foar him n haageren Sosjoaluutgliek ounkändiged. Dän kriege Fiskere, wan do nit wierkje duurene, kwäd ju läichsaksiske Stoats-Kansläi jäärsene. Ju Ountoal fon sukke  Ju Ountoal fon sukke Stallad-Deege wude dit Jier fon fjautich ap füüftich haager sät. Dät bitjudt foar moonige Boote bit tou Tjoonduusend Euro moor af minner.

Ayapaneco – een uutstierwende Toal

Dät Ayapaneco in Mexiko wäd al sänt Jierhunnerde boald, man nu rakt it bloot noch twäin Monljuude, do dät baale konnene. Dät mäldet die „Sydney Morning Herald“. Ju Toal wude al in Mexiko boald, bifoar do fäärme Europäere ätter ju „Näie Waareld“ wai koomen.

Manuel Segovia, 75, un Isidro Velasquez, 69, woonje bloot 500 Meetere uutnunner in dät Täärp Ayapa in dät Buundeslound Tabasco, man wäigerje sik, mädnunner tou baalen. Do hääbe – wierskienelk – sieläärge nit mädnunner baald. Nu skäl die amerikoanske Toalfoarsker Daniel Suslak fon ju Indiana University do bee Monljude touhoope brange. Suslak wüül dät Ayapaneco in n Woudebouk apskrieuwe bifoar it tou leet is.

Artikkel Sydney Morning Herald

Artikkel Ayapaneco bie Wikipedia (Ängelsk)

Waareldhonnels-Groi litjer as fergeen Jier

GENF – Ätter een Woarskauenge fon ju Waareldhonnels-Organisation WTO wol die Waareldhondel bloot 6,5 prosänt groie. Dät is minner as do 14,5 prosänt in’t fergeene jier. Dät skrift ju WTO in hiere Waareldhonnels-Ättergjucht ju Tuunsdai in Genf publisiert is. Do ferwachtede 6,5 Prosänt sunt daach moor as die jierelke Groi fon in n Truchsleek 6 Prosänt twiske 1990 un 2008.

Toal-Projekt: Jäild foar two Jiere rakt dät al

Do Bäidenstuune un woarskienelk uk two Skoulen in’t Seelterlound skällen fon Suumer ou twotoalich wäide. Dät Lound, ju Meente un deer sittende Firmen Stöäne finanziell dät Modellprojekt toun Ärhoold fon dät Seelterske.

Seelterlound – Goude Ättergjucht foar aal do Seelter: Dät Jäid foar dät Modellprojekt „Dät Seelterlound as Modellregion foar äddere Moortoaligaid“ stoant – touminst foar do fäärme bee Jiere. Ounlaid is dät Projekt, dät do Bäidenstuune un woarskienelk do Litje Skoulen in Skäddel un Struukelje twotoalich wäide lät, foar fjauer Jiere. It bigint in Suumerdai.

Jäild reeke dät Läichsaksiske Ministerium foar Wietenskup un Kultuur un ju Meente Seelterlound. Ju Meente häd deerfoar je fjauerduusend Euro foar touken fjauer Jiere in dän Huushoold ienstaald.  Mee in’t Bood sitte ju Aastfräiske un ju Ooldenbuurichske Loundskup, buppedät bideeligje sik in Seelterlound sittende Firmen un ju Bitoalenge fon dät Projekt, dät junge Seelter ädder un ap ju Toukumst kiekjend Seeltersk biebrange skäl.

„Sobolde jo sik deer inne Loage tou sjo, skällen jo biginne, mäd do Bäidene Seeltersk tou baalen.“

Deer waas n wichtigen Stap mäd däin in ju Moite fon do Seelter uum hiere säildene Toal, uumdät dät Siel fon dät Konsäpt is, do Bäidene räägelmäitich mäd ju oolde fräiske Toal tou konfrontierjen. Hoast häbe nit moor as n Toalkontakt häärstaald wäide kuud, kwä Meeinitiatorske Ingeborg Einhaus uut Wietsound. Ju Koasterske oun ju Litje Skoule Skäddel fraut sik, dät dät Jäid deerfoar toukweeden is – foarallen in Tonk fon Stefan Meyer, dän Biapdraagden foar Platt un Seeltersk bie ju Ooldenbuurichske Loundskup.

In een Wiekeendeseminoar, kwä Einhaus, häbe do Seeltersk-Koastersken sik straksene oarich mäd hiere Regionoal-Toal uutnunnersät.  Fon Suumer ou wäide do Apluukere un Koastere skould. „Sobolde jo sik deer inne Loage tou sjo, skällen jo biginne, mäd do Bäidene Seeltersk tou baalen.“ Immersion hat dät pädagogiske Konsäpt – as fonsäärm leere do Bäidene Seelterfräisk. Man Ingeborg Einhaus bitoont, dät dät sik noch aaltied uum een fräiwillich Bod honnelt.

Wälle: „General-Anzeiger“

Minderhaide in Släswiek-Holstein

Die Oarbaidskring Europa un Minderhaide fon ju SPD-Lounddaifraktion häd Tuunsdai in Släswiek-Holstein sien Masterploan Minderhaide foarstaald. Die Lieder fon dän Oarbaidkring Rolf Fischer un ju minderhaidepolitske Baalerske Birte Pauls ferkloorden dät Konsäpt. Wie wolle deerfoar suurgje, dät Minderhaidepolitik as een nationoale Apgoawe blouked wäd, kwad Fischer. Me ferwachtet moor Engagement fon ju Buundesregierenge.

Provinsje Fryslân – Junge Oolden baale moor Fräisk mäd hiere Bäidene

LJOUWERT – In Wääst-Fräislound baale moor junge Ljuude Fräisk mäd hiere Bäidene. Dät waas dät Resultoat fon dän Quick-Scan 2011. In 2007 wuude in Wääst-Fräislound uk n Quick-Scan heelden. In 2011 boalt 55 Prosänt fon do junge Oolden Fräisk mäd do Bäidene.

Ferwaltengsrepräsentant foar Kultuur in ju Provinz Fryslân Jannewietske de Vries is bliede mäd dät Resultoat, man ju wüül ljauer een groote sproaksoziologiske Unnersäikenge hoolde. Groote sproaksoziologiske Unnersäikengen wuuden uk aal in 1980 un 1994 däin.

In Wääst-Fräislound rakt et moor Ärfoulch. Do junge Ljuude leere truch Tjosproakigen Unnergjucht uk beeter Fräisk tou skrieuwen un tou leesen. In 1980 kuude 9 Prosänt fon ju wäästfräiske Befoulkenge Fräisk skrieuwe, in 2007 wieren dät 24 Prosänt.

Rebellen wieruume in Ajdabiyah, Brega un Ras Lanuf

Libyen – Do Rebellen hääbe in dät Noudaaste fon Lybien ju Stääd Ajdabiyah wier ärobert. Dät kwad die Näisseender al-Jazeera ätter Uuttällengen fon do Rebellen. Ju Stääd Ajdabiyah lät uungefeer 160 Kilomter suudelk fon Bengazie un waas fon n 16. Februoar bit tou n 13. Meerte bisät fon do Rebellen. Do Rebellen hääbe nu Unnerstütsenge uut ju Lucht fon do Allierten. Dät wuude eerst muugelk ätter dät die FN-Seekergaidsräid ap n 17. Meerte bisleeten hiede dät internationoal Iengriepen gjucht waas.

Brega un Ras Lanuf sunt uk wier in apstoundiske Hounde. Do internationoale Luchtoungriepe häbe him holpen.

Neen Ferbiendenge moor tou ju Ruumtesonde Stardust

Ju amerikoanske Ruumtesonde Stardust häd ap n Oustand fon 312 Millione Kilomter hiere lääste Signoale ätter ju Äide wai ferstjuurd. Kuut deerfoar waas hieren Raketenmotor foar’t lääste Moal started wuuden, uum foar äänelke Projäkte in ju Toukumst fääst tou staalen, wo gau in suk een Sonde ju Fjuurenge uutgungt.

Moor as 110.000 Moanskene demonstrierje juun Käädenkroasje

HAMBUURICH – Moor as 110.000 Moanskene hääbe däälich in heel Düütsklound foar dät Sluuten fon do Käädenkroasjewierke demonstrierd. Do Ljuude hääbe demonstriert bie düütske Käädenkroasjewierke, foar do Haudsitte un Informationssäntra fon do Energiebedrieuwe, foar Räidhuuse un Parlemänte. Foar n 26. Meerte sunt ferskeedene näie groote Demostrationen ploand wuuden.

Dreguunere reekenje mäd 10.000 Doode

Alleenich al in dän japanisken Katasprofenregion Miyagi sunt muugelk 10.000 Moanskene truch dät stäärke Äidbieuwjen un dän Tsunami stuurwen. Dät kwad ju japaniske Polizei ap n Sundai. Miyagi is gans läip fon dän Natuurkatastrofen träfd. Bolde ju heele Stääd Minamisanriku wuude fon ju Tsunami-Wooge liek moaked. N Haaldeel fon do Ienwoonere, uungefeer 9.500 Moanskene, sunt noch altied fermisd.

Kumt PSP-Ätterfoulger al in 2011?

Die Sony NGP skäl fielicht dit Jier noch ärskiene in Europa. Ju britiske Websiede MCV mäldet, die PSP-Ätterfoulger skäl ap n 11. November 2011 in Europa ärskiene.

Bit nu tou waas bikoand dät Sony sien NGP dit jier ärskiene skuul, man dät waas nit duudelk in weer. Japan wuude eerst annuumen. Foar dän „release“ fon de PSP-Ätterfoulger in dät wääste waas ju ferwachtenge Bigin 2012. Of ju mäldenge fon MCV weer is mouten wie outäiwe.

Kiek uk ap mcvuk.com.

Uumfroage tou n näi fräisk Toalwit

DEN HAAG – Dät niederloundske Binnenministerium moaked een Internetuumfroage uur dät Ienfierjen fon n näi Wit foar ju fräiske Toal. Minister Piet Hein Donner wüül jädden wiete, wat do fräiske Organisatione, man uk Privatmoanskene fon dät Konsäpt-Toalwit hoolde. Dät Siel fon et näie Gesäts is dät Fergratterjen fon do Muugelkaide foar’t offisiälle Bruuken fon ju wääst-fräiske Sproake. Ju internet Uumfroage lapt noch bit tou 29. April. Do Reaktionen wäide uk ap ju Websiede präsentiert. Hier kon me ju Websiede fiende: www.internetconsultatie.nl/wetfriesetaal.

Wälle: Nais foon diling

Toalstried in dän spoansken Foutbaal

Raül Agné. Klik ap ju Bielde um dän film mäd do Journalisten tou bikiekjen.

GIRONA – Die Foutbaltrainer Raül Agné is dul un ful wächgeen ätter Bimäärkengen fon Spoanske  Journalisten.

Agné is Trainer fon n Girona FC, n Katalanisken Fereen in ju spoanske twäide Division. Ätter dät spiel juun Huesco (1-0 foar Girona), ärskeen trainer Agné bie ne Prässekonferäns. Hie wuude fon n Journalist fräiged ap Katalanisk un Agné begon mäd sien Oantwoud, man do Spaniske journalisten galpeden, hie skuul ap Spoansk sien Oantwoude reeke. Agné kwad, hie antwoudet in jusälge Toal as ju Froage staald is. Hie fräigede do Journalisten of jo uk Probleme hieden mäd Ängelske Froagen un Oantwoude. Uumdät do journalisten nit apheerden, kwad er: “Hierfon kriege iek hier n läip geföil. Wie moakje neen prässekonferänts.“ Hie stuude ap un ron wäch.

Fräisen konnen .fr bruuke

Do Fräisen uut Wääst-Fräislound häbbe een Websteede moaked wiermäd jo een .fr-Domain anfräigje konnen. Deermäd konne do Fräisen sik no wreeke oun Napoleon, so stoant dät ap ju Websteede skrieuwen.

Ju Websteede is een Initiative fon twäin truchdrieuwene Unnerniemere. Dät Projäkt is uutfierd fon Niederloundske Unnerniemere ut do Niederlounde un Fräiske unnerniemere ut Wääst-Fräislound.

Gefoar fon n Asteroideniensleek in ju Äide?

MOSKAU – Dät Armageddon häd n näi Doatum

Ruske Wietenskuppere kweede, die Asteroid Apophis wude ap n 13. April 2036 uus Äide roakje. Düt begjuchtede ju niederloundske Saitenge AD.

„Apophis wol sik ju Äide ap n 13. April 2029 ap bit tou 37- af 38.000 Kilomeetere naierd häbe“, kwäd die ruske Professor Leonid Sokolov fon ju Stoatsuniverität Sänt Päitsbuurich. Soogen Jiere leeter skäl dan n Apsleek foulgje. Een Wüüste fon ju Grööte fon Frankriek kuude ju Foulge weese.

‚Tou gaue Ounkändigenge fon een Katastrophe‘

Man düsse Ounkändigenge fon een Katastrophe is wäil tou gau, uumdät dät gjucht woarskienelk is, dät Apophis in do kuumende Jiere in litje Stukke uutnunnerfaale wol, do dan mäd ju Äide kollidierje kuudene. Man ju ruske Ruumtefierdbihöörde wol neen Risiken iengunge. Ploand is, dän Loop fon dän Asteroid, die een Truchmäite fon 350 Meetere häd, tou annerjen. Düt skäl deertruch geböäre, dät n speziell Ruumteskip een Kollision mäd dän Broake feruurseeket. Apophis mäd een Atombombe tou fernäilen is deerätter nit ploand.

Min Gefoar fon n Apsleek

Foar sowät hunnert Jiere moaste Sibirien al n Kometeniensleek ferdaue. Düssen hiede ju duusendfooldige Kroasje fon ju Atombombe, ju insen ap Hierosjima deelgeen. Apophis is träie so groot as die Komet fon do. 2009 ärskeen Apophis al in do Ättergjuchte, as Wietenskuppere kwieden, ju Woarskienelkgaid fon n Iensleek liech bie twäin Prosänt.

Uk ju NASA bihaalt dän Asteroiden niep inne Glap. „Technisk blouken häbe do Russen Gjucht. Deer is innerdoat ju Muugelkhaid, dät Apophis 2036 ap ju Äide slacht“, kwad Donald Yeomans, Boas fon NASA hier „Near-Earth Object Program Office“.“Man ju Woarskienelkhaid lait bie een tou twohunnerfüüftichduusend. Apophis is dan „bloot“ wät wieder as two Foutbaalfäildere.

Wälle: dnews.de

Touhoopesluutenge twiske Düütske Knippe un NYSE Euronext?

NEW YORK – Ju Düütske Knippe („Börse“) un NYSE Euronext sluute sik toun Waareldgrootsten Knippenounbjooder touhoope.

Ju Düütske Knippe wol deerbie dät Hild inne Hounde häbe. NYSE Euronext roate ju Äntskeedenge oun n Ättermiddai in New York bikoand.

Do Aktionäre fon do ätter Knippenwäid loodigere Frankfurtere wolle as ferwachted säkstich Prosänt fon dän näien Bidrieuw hoolde, dät sin gjuchtelken Sit in do Niederlounde fiendet. Ju Düütske Siede kricht uk tjoon fon do 17 Steeden in n Ferwaltengsräid. Deerfoar staale do New Yorkere mäd Duncan Niederauer dän fäärme Boas fon dän Bidrieuw. Düütske-Knippe-Boas Reto Francioni wäd as ploand Foarsitter fon n Ferwaltengsräid.

Ousluut bit Eende fon’t Jier

Do bee Knippenbidrieuwere hieden fergeene Wiek hiere Touhoopesluutengs-Ferhonnelengen eepentelk moaked un deerbie uk al n Gruundsleek foar ju Touhoopesluutenge fäästlaid. Striedich waas bit toulääst ju Froage ätter dän Noome. Foarallen Politikere in do USA bistuuden ap een Bitoonenge fon New York as Symbol fon n amerikoansken Kapitalismus.

Bit Eende fon düt Jier skäl ju Touhoopesluutenge däin weese. Man deer mouten noch Aktionäre juust so as do skillernde Bihöörden in bee do Lounde toustimme. Ju uur do Knippen skillernde Bihöörde fon Hässen häd al een niepe Pröiwenge ounkändiged. Muugelk waas uk, dät een konkurrierjende Knippe n Juun-Bod foarlaid. Ap n Moundai hieden Baaleräien uur een muugelke Offerte fon ju Chicagoer CME Group ju Ruunde moaked.

Wälle: dnews.de

Tjosproakige Koastere

Ljouwert – Ju pädagogiske Hoochskoule in Ljouwert in Wäästfräislound häd nu n tjosproakigen Studiengong begind. Hier leere do toukuumende Koastere foar Litje Skoulen uum mäd dän tjosproakigen unnergjucht in dät Niederloundisk, Ängelsk un Fräisk tou oarbaidjen. Henk Wolf is dän koordinator fon disse studiengong. Hie kwad, ju maaste tied ferbrange do Studänten mäd Foarleesengen fon gewöönelke eensproakige studiengonge, kuume oaber twäie bit träie in ju wiek deerfoar touhoope uum Fräisk, Ängelsk un Sproakwietenskup tou leeren. In Wääst-Fräislound rakt et intwiske sowät 40 tjosproakige Litje Skoulen, wierfoar disse näie Uutbildenge ounweendet wäd.

Wälle: It Nijs

US-Unnersäikere säike do Nasdaq-Hackere

NEW YORK – Ju Säike ätter do Ientringere in do Reeknersysteme fon ju US-Technologie-Knippe („Börse“) Nasdaq lapt mäd Ounsträngenge

Man dät roate noch neen heete Spuur, bigjuchtede dät „Wall Street Journal“ ap n Moundai unner Biroupenge ap Ljuude, do do Ärmiddelengen iensjo konnene. Ap maaste woarskienelk skient hoast, dät do Hackere dät ap stilkene Firmeninformationen ousäin hieden. Man sogoar n terroristisken Bäätergruund wäd nit heel un aal uutsleeten.

Do Hackere wieren al foar Mounde in een Nasdaq-Internetploatfoarm mäd Noome „Directors Desk“ ientroangen, as die Knippenbidrieuwer nu bistäätigede. Uur „Directors Desk“ konnen do Fierengsriegen fon knippennotierde Bidrieuwe wichtige Dokumente uuttuuskje. Skuulen sukke binnere Informationen as t.B. Uurnoameploane af Geskäftstoale in do Hounden fon Kriminelle faale, kuuden do sik deer Millionen Dollar mäd fertjoone.

Stilkene Unnersäikengen

Do Ienbroake wieren ju Nasdaq Eende fergeen Jier apfaald, jo hieden deer ap ju Knippenuurwoakenge SEC un do Stroafferfoulgengsbihöörden ienskaltet. Do Unnersäikengen ronnen stilken ou, bit dät Wall Street Journal deer Wiend fon kreech un dän Fal ap n Fräindai eepentelk moakede. Ju Nasdaq häd ätter oaine Angoawen Sluupgate, truch do do Hackere ientroangen wieren, intwiske fersleeten.

Ieuwenske do Buundesdreeguunere fon’t FBI unnersäkt uk die Secret Service. Ju US-Regierenge täld do Knippen juust so tou ju wichtige Nationoale Infrastruktur as t. B. Energie-Nätte. Ju Nasdaq is ieuwenske ju New York Stock Exchange een fon do grootste Jäildhonnelsploatse fon’t Lound. Dät eegentelke Honnelssystem, uur dät älken Dai uuntällboare Wäidpapiergeskäfte ousleeten wäide, wude fon dän Oungriep oaber nit roaked.