WARSCHAU/OPPELN – Do nationoale Minnerhäide un Foulksfertreedere in Polen hääbe Nood uur ju Gefoar fon moor radikalismus in hiere Lound. Foarallen ju konservative Oppositionspaatäi Gjucht un Gjuchtegaid (PIS) fersäiked sik beljoowet tou moakjen mäd antidüütske Gefäile.

Tou nu tou roate et bloot ekstreemgjuchtse Gruppen juun do Düütsken in Polen. Ätter do Haueräie bie do Unouhongelkaidsfäste in Warschau ap n 11. November kwad Bronislaw Komorowski: “Et rakt wuddelk n Gefoar foar nationoalradikalismus in Polen”. Ne Wieke leeter keem Gjucht un Gjuchtegaid mäd ju Idee uum n Demo tou organisierjen juun ju düütske Minnerhaid in Oppeln, weer dät Düütske bie relativ fuul Ienwoonere noch lieuwendich is.

Ap do Soagebeende wollen do PIS-Ljuude skrieuwe “Dit is Polen”. PIS is ju Meeninge, dät ju düütske Minnerhaid wier tou fuul Macht kreegen häd. Deeruume sunt uk ferskeedene twosproakige Täärpnoomen mäd Faawe fersmeert. Ap ferskeedene Muuren hääbe do mäd Graffiti skreeuwen dät do Düütsken neen Minnerhaid sunt man bloot minnerwäidich. PIS häd uk ju ekstreemgjuchtse Gruppe ONR fräiged uum bie dän Demo tou weesen. PIS-Fertreeder Klosowski ferwacht neen Gewalt fon ju ONR, dan Klosowski kwad dät do ONR-Ljuude “goude Patriotten” sunt. Man juust disse Gruppe waas ferantwoudelk foar ju Haueräi in Warschau.

Slawomir Klosowski

Do Uutsproaken fon Ministerpräsidänt Tusk reeke ju düütske Minnerhaid hoopenge. Hie kwied: ”So loange wie in ju Regierenge sunt is ju düütske Minnerhaid wisse un seeker”. Uur Paatäie sunt nu uk deerbie uum ju Gefoar fon ju nationoalradikoale PIS an tou ärkannen. Ju PIS is nit bloot juun do Düütsken wäide, man uk juun do Wietrussen, Litauer, un ju Roma un Sinti Minnerhaid.

In Fräislound toanke wie oafte dät do Ljuude in do Fereende Stoaten bloot Ängelsk baale. Do baale uk Ängelsk, man et rakt uk fuul uur Sproaken, do deer inheemsk sunt. In Kalifornien un Florida rakt et Flächen weer n Träädel fon ju Befoulkenge nit gjucht Ängelsk baale kon. In sukke Gebiete wäd maastens dät Spaniske bruukt as Uumgungssproake. Foarallen ju spanisk baalende Befoulkenge is in do lääste twintich Jier woaksen.

Ap ju Koarte hierunner stounde do aktuelle Taale, touhoopesäiked fon ju Universität Phoenix. Ju groote Koarte konnen jie hier sjo.

Mäiden Midwiek skjut ne Asteroide mäd 400 Meter Truchmäite bie de Äide loangs. Ap n Oustand fon 325.000 Kilometer wol ju de Äide sicher nit roakje, man wät wan ju de Moune träft?

Ätter NASA is ju Asteroide sicher naan Gefoor foar de Moune. Wan ju Asteroide de Moune uk träft, ju Moune blift in hiere Boane uum de Äide tou, man sicher kricht ju dan n gans grooten Kroater deerbie. Wan ju Asteroide ienslacht mäd hiere 50.000 KM/Uure, dan lät ju n Kroater fon fjauer KM Truchmäite ätter.

Ju Boane fon de Asteroide is al jiereloang bekoand. Ätter Bereekengen fon NASA is ju Uutsicht ap Iensleek man littek: kiek man ap ju Bielde, wo ju sik bewääget.

Ne Kanadiske Studie häd hääruutfuunen, dät twosproakige Ljuude leeter Alzheimer kriege. Ju Differenz bedrächt bit tou fieuw Jiere.

Alzheimer is ne Demenzärkroankenge, bie ju Gedächtnisferljus un die Ferljus fon uur kognitive Fäigkaide in n Faandergruund stoant. Moorsproakegaid skient ju Brainge ne kompensatoriske Muugelkhaid tou reeken, beeter mäd disse Kondütsjen uumetougungen.

Foar ju Studie wuuden 211 Patiente mäd ne fermoudede Alzheimer-Ärkroankenge unnersoacht. Bie do 102 Twosproakige wuud ju Diagnose “Alzheimer” leeter stoald. Buutendät kloageden disse Patiente uk fuul leeter uur so eerste Symptone. Uk dät leeter Leeren fon ne Froamdsproake häd positive Effekte.

Kiek ap:
* http://www.shortnews.de/id/859861/Zweisprachige-bekommen-spaeter-Alzheimer
* http://www.welt.de/gesundheit/article12591293/Zweisprachige-sind-besser-vor-Alzheimer-geschuetzt.html

HÜSEM – Plaande Ärspoarengen bie dät Ferdäägenengs-Ministerium hääbe fon uunferwachtede Siede Juunweer kriegen, nämmelk fon do Noud-Fräisen. Die Foarstand fon dän Kring Noudfräislound häd bie dän Ferdäägenengsminister Thomas de Mazière juun do Ärspoarengen protestierd. Die Kring Dithmarschen häd dätsälge moaked.

In Noudfräislound sunt 4100 Suldoate stationierd. Dät is fuul moor as in uur Geegende fon fergliekboare Grööte. “Un dät skäl uk,” kwäd die noudfräiske Loundräid Dieter Harrsen.  “Noudfräislound un Dithmarschen wäide stäärker as uur Geegende bedrain fon Stoarmfloude. As do Suldoate ferswiende, nimt dän Gefoor foar ju Wäästkuste stäärk tou. Ne Katastrophe is dan bolde nit moor tou fermieden.”

Bielde: Stoarmfloud Hambuurich 1962 (Wikipedia) http://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Datei:Hamburg_Sturmflut_005.jpg&filetimestamp=20070213212849

Die 91-jierige John Demjanjuk – uurspröängelk Iwan Mykolajowytsch Demjanjuk - wude ap n 12. Moai wäägen Biehälpe toun Moort in n KZ in 27.900 Falle tou fieuw Jiere Pieson feruurdeeld. Dät Uurdeel is noch nit gultich, un ju Unnersäikengshaft is al foarbie, un uumdät me fon dän oolden Mon nit fermouded, dät hie fljuchtje wol, is hie bit tou dät Gultichmoakjen fon’t Uurdeel nu wier ap fräien Fout.

Demjanjuk waas toufäärme ukrainisken Kriechsfangden un wierkede ätters – hie koom dan in ju SS – bie do Nazis in’t Fernäilengs-Leeger Sobibor as Skillersmon.

Ju Ferdäägenge kritisiert ju Feruurdeelenge – jo meene, dät Demjanjuk – wan hie uurhaud in dät KZ wierked häd – as Kriechsfangden deertou twoangen wude. Ju Ferdäägenge kändigede al een Revision oun.

Al-Qaida-Gruunder Osama bin Laden wude smäidens ap n twäiden Moai in Pakistan fon n US-Suldoat doodskeeten.

Ju Doodenge is uut moorere Gruunde striedich:

1. Bin Laden waas ätter do näiste Bigjuchte nit biwoapend, me hied him also juust so goud fäästnieme kuud. Een Stroafe tjoont toun Skutsjen fon ju Bifoulkenge un nit toun sinloosen Wreeken – un ju Bifoulkenge waas uk Seeker, wan hie in’t Pieson seet.

2. Truch ju Doodenge fon Bin Laden truch sien Fäinde wäd hie nu fielicht toun Märtyrer ferkloord – un dät is juust dät, wät hie wüül.

3. Ju Doodenge geböärde ap Bifeel fon Obama, man sunner dät Wieten fon ju pakistoanske Regierenge. Een Regierenge skuul Biskeed wiete un ienfersteen weese, wan froamde Suldoaten ap hier Lound unnerwaiens sunt. Man do Fereende Stoaten meene ieuwn, jo kuuden sik aaltied un allerweegense ful Gjucht nieme. Pakistan, uum sik tou wreeken, roat nu dän Noome fon dän CIA-Boas in Pakistan bikoand.

Merkel kwad, ju fraude sik uur Bin Laden sin Dood. Un sowät naamt sik nu “kristelk-demokroatisk”.

In do Fereende Stoaten roate dät Sträiten-Fäste.

Dät Ayapaneco in Mexiko wäd al sänt Jierhunnerde boald, man nu rakt it bloot noch twäin Monljuude, do dät baale konnene. Dät mäldet die “Sydney Morning Herald”. Ju Toal wude al in Mexiko boald, bifoar do fäärme Europäere ätter ju “Näie Waareld” wai koomen.

Manuel Segovia, 75, un Isidro Velasquez, 69, woonje bloot 500 Meetere uutnunner in dät Täärp Ayapa in dät Buundeslound Tabasco, man wäigerje sik, mädnunner tou baalen. Do hääbe – wierskienelk – sieläärge nit mädnunner baald. Nu skäl die amerikoanske Toalfoarsker Daniel Suslak fon ju Indiana University do bee Monljude touhoope brange. Suslak wüül dät Ayapaneco in n Woudebouk apskrieuwe bifoar it tou leet is.

Artikkel Sydney Morning Herald

Artikkel Ayapaneco bie Wikipedia (Ängelsk)

Misrata – noch unner Kontrolle fon do Rebellen – skuul ap n 8. April Stöän truch Lääwerengen mäd Woapen un Ietelsweere fon Bengasi kriege. Man dät Skip wude fon ju turkske Armee apheelden, uumdät do Türken dän Woapenhonnel nit wolle. Jo kwieden, jo wüülen aan Woapenstilstound truchsätte un Demokratie in’t Lound brange, man Rebellen suurgje sik, dät dät aal in Weerhaid tou Gunste fon Gaddafi gungt un kweede, jo wolle deer eerste uur baale, wan Gaddafi ousoaged is.

TOKIO – Fjauer Wieke ätter dät stäärke Äidbieuwjen un dänTsunami lait ju Toal fon Doode un Fermisde uur 27.000. Tuunsdai moakeden do Dreeguunere bikoand dät 12.608 truch ju Natuurwalt stuurwen sunt. 15.073 sunt noch fermisd. Do Dreeguunere sunt disse Wiek appe Naite fon dät Käädenkroasjewierk Fukushima bigind mäd dät Säiken ätter Offere.

Do Bäidenstuune un woarskienelk uk two Skoulen in’t Seelterlound skällen fon Suumer ou twotoalich wäide. Dät Lound, ju Meente un deer sittende Firmen Stöäne finanziell dät Modellprojekt toun Ärhoold fon dät Seelterske.

Seelterlound – Goude Ättergjucht foar aal do Seelter: Dät Jäid foar dät Modellprojekt “Dät Seelterlound as Modellregion foar äddere Moortoaligaid” stoant – touminst foar do fäärme bee Jiere. Ounlaid is dät Projekt, dät do Bäidenstuune un woarskienelk do Litje Skoulen in Skäddel un Struukelje twotoalich wäide lät, foar fjauer Jiere. It bigint in Suumerdai.

Jäild reeke dät Läichsaksiske Ministerium foar Wietenskup un Kultuur un ju Meente Seelterlound. Ju Meente häd deerfoar je fjauerduusend Euro foar touken fjauer Jiere in dän Huushoold ienstaald.  Mee in’t Bood sitte ju Aastfräiske un ju Ooldenbuurichske Loundskup, buppedät bideeligje sik in Seelterlound sittende Firmen un ju Bitoalenge fon dät Projekt, dät junge Seelter ädder un ap ju Toukumst kiekjend Seeltersk biebrange skäl.

“Sobolde jo sik deer inne Loage tou sjo, skällen jo biginne, mäd do Bäidene Seeltersk tou baalen.”

Deer waas n wichtigen Stap mäd däin in ju Moite fon do Seelter uum hiere säildene Toal, uumdät dät Siel fon dät Konsäpt is, do Bäidene räägelmäitich mäd ju oolde fräiske Toal tou konfrontierjen. Hoast häbe nit moor as n Toalkontakt häärstaald wäide kuud, kwä Meeinitiatorske Ingeborg Einhaus uut Wietsound. Ju Koasterske oun ju Litje Skoule Skäddel fraut sik, dät dät Jäid deerfoar toukweeden is – foarallen in Tonk fon Stefan Meyer, dän Biapdraagden foar Platt un Seeltersk bie ju Ooldenbuurichske Loundskup.

In een Wiekeendeseminoar, kwä Einhaus, häbe do Seeltersk-Koastersken sik straksene oarich mäd hiere Regionoal-Toal uutnunnersät.  Fon Suumer ou wäide do Apluukere un Koastere skould. “Sobolde jo sik deer inne Loage tou sjo, skällen jo biginne, mäd do Bäidene Seeltersk tou baalen.” Immersion hat dät pädagogiske Konsäpt – as fonsäärm leere do Bäidene Seelterfräisk. Man Ingeborg Einhaus bitoont, dät dät sik noch aaltied uum een fräiwillich Bod honnelt.

Wälle: “General-Anzeiger”

Japan – Die Oainer mäldet, dät do Reaktoren een bit fjauer in dät Kroasjewierk Fukushima ap älken Fal ouskalted wäide. Ju Toukumst fon do Reaktoren fieuw un säks is nit duudelk. Man ju Bifoulkenge skäl deeruur meebaale duure.

Ras Lanuf mäd n wichtigen Oulje-Hoawen wude wier in Regierengshounde broacht. Ras Lanuf waas in n Loop fon dän Apstound aaltied läip uumkamped un häd oafter dän Oainer wikseld, foar n poor Deege häbe dät do Apstoundiske moal wier ärooberd, nu wier ju Regierenge.

Libyen – Do Rebellen hääbe in dät Noudaaste fon Lybien ju Stääd Ajdabiyah wier ärobert. Dät kwad die Näisseender al-Jazeera ätter Uuttällengen fon do Rebellen. Ju Stääd Ajdabiyah lät uungefeer 160 Kilomter suudelk fon Bengazie un waas fon n 16. Februoar bit tou n 13. Meerte bisät fon do Rebellen. Do Rebellen hääbe nu Unnerstütsenge uut ju Lucht fon do Allierten. Dät wuude eerst muugelk ätter dät die FN-Seekergaidsräid ap n 17. Meerte bisleeten hiede dät internationoal Iengriepen gjucht waas.

Brega un Ras Lanuf sunt uk wier in apstoundiske Hounde. Do internationoale Luchtoungriepe häbe him holpen.

Amerikoanere skjoote fon n Skip uut

Alwen Stoaten, deerunner Frankriek, do Fereende Stoaten un dät Fereende Keningriek, häbe mäd militäriske Iengriepe in Libyen bigind.

In Libyen häd ju Regierenge un nu uk ju Opposition Fljoogere tou Ferföigenge – dät Ferbood wäd nit ienheelden. Ju Regierengsarmee häd ap n njuugentiensten Meerte Woongestriche fon Bengasi mäd Pansere un Artillerie biskeeten un uurnoacht bombadierd. Uk uur Stääde, t.B. Misrata, sunt fon ju Regierengsarmee biskeeten wuden.

Ju Regierengsarmee waas al in Bengasi ientroangen, waas oaber bloot oun n Rant ärfoulchriek un kuud dan fon do Apstoundiske apheelden wäide. Deerbie häbe do Apstoundiske fjauer Pansere fon ju Regierengsarmee iennuumen, man uk uut Fersjoon n oainen Kampfljooger ouskeeten.

Do buutloundske Troppen häbe uk al ounfangd, uum Bengasi Fljoogere un Pansere fon Gaddafi sien Armee tou fernäilen.

Gaddafi meend, do hieden neen Gjucht deertou, hie kwad: “Libyen heert uus, nit jou.” – un dät Libyen fielicht dät libyske Foulk heere kuud, ap düssen Toacht kumt hie nit.