Ju näie App ap Seeltersk

0

Posted on : 04-01-2017 | By : admin | In : Fräislound, Kultuur

Knu is ju näie App ‚Kleine Saterfriesen‘ (Litje Seelterfräisen) foar do Skoulbäidene in Seelterlound online. Ju is kostenloos tou kriegen ap Google Play un in ju App Store. Fonsäärm uk interessant foar groote Ljuude, do jädden ju Sproake leere wollen.

 

Google Translate nu ap Frysk

0

Posted on : 02-03-2016 | By : admin | In : Fräislound

Frysk kon nu uursät wäide mäd Google Translate! Et lääste Jier roate dät in September ju Fräiske Google Translate Wiek. In disse Wiek wuden moor as 1 Million ängelske Woude un Sätse uursät. Masse Fräisen häbbe deeroun deelnumen. Google is gans begäistert fon ju ganse Oarbaid un naamd ju Läistenge fon do Wäästfräisen biespilhaft  foar uur Sproaken.

Gjuchtsprozes fulständich ap Frysk

0

Posted on : 28-05-2013 | By : admin | In : Fräislound, Politik

Gjuchtshoaf LjouwertLJOUWERT – Fergeene Wieke waas foar dät eerste Moal in ju Geskichte n Gjuchtsprozes mäd tjo Gjuchtspreegere fulständich ap Wääst-Fräisk. Ju Angeklagte fon n fatoalen Ferkiersunfal in Wâlterswâld un hiere Anwalt un aal do Gjuchtspreegere baalden aal touhoope Frysk in n Gjuchtssoal. Anwalt Tjalling van der Goot, fon Anwaltsbüro Anker&Anker, kwad dät n fräisksproakigen Prozes mäd tjo Gjuchtspreegere näi is. Et rakt also oafters eenfache Gjuchtsprozesse weerbie n Gjuchter, Anwalt un Angeklagte Fräisk baale, man n fräisksproakigen Gjuchtsprozes mäd tjo Gjuchtere häd foarhäär silläärge nit weesen. Van der Goot is ju Meenenge dät ju fräiske Sproake moor stimuliert wäide mout uum uk in uur Gjuchtshoafe bruuke tou konnen. Dät kwied hie in n Radioprogram fon Omrop Fryslân. Nu rakt et t.B. Wääst-Fräisen, do buuten ju oaine Provinz foar n Gjuchter ferskiene moute. In sukke Fälle is dät nit immer muugelk uum Fräisk tou baalen.

Näi Sproakenhuus in Ljouwert

1

Posted on : 27-11-2012 | By : admin | In : Fräislound, Kultuur

In ju wäästfräiske Provinzhaudstääd Ljouwert skuul bolde begonnen wäide mäd dän Bau fon n näi Sproakensäntrum. In dät näi Sproakenhuus konnen do Besäikere ju fräiske Sproake un ju fräiske Geskichte äntdäkke. In dät Sproakenhuus skäl dät uk Uutstaalengen reeke uur Minnerhäidesproaken un Moorsproakigaid. Dät Initiativ “Lân fan Taal“ is n Projäkt fon n Afûk un Tresoar.

Hier konnen jie sjo, wo dät näi Sproakenhuus uutsjucht.

 

Wäästfräiske Facebookaktion juun Aplöösenge Fryslân

1

Posted on : 07-11-2012 | By : admin | In : Fräislound, Politik

Ap Facebook rakt et nu n näi Aktion juun ju Aplöösenge fon ju Provinz Fryslân. Ju näie Regierenge fon VVD (Liberoalen) un PvdA (Sozialisten) wüül insteede fon tweelwen Provinze in do Niederlounde bloot noch fieuw Provinze uurhoolde. Dät betjuudet woarskienelk dät ju Provinz Fryslân aplöösed wäd.

In bloot een Wiek häd dän Gruppe ‚Leaver dea as slaef‘ (Lauer Dood as Sklaawe) moor as 3.000 Ljuude häiwed, do ap hiere “Gefällt mir/Like button“ klikt hääbe. In de FB-Gruppe rakt et snurrige Bielden fon Politiker, do foar ju Aplöösenge fon ju Provinz Fryslân sunt. Ferskeedene Bielden sunt ap Ängelsk skreeuwen. Dät skäl so weesen deermäd uk uur Europäer sik ne Meenenge bildje konnen.

Hier is ju Adrässe:  https://www.facebook.com/LeaverDeaAsSlaef

Disse Wiek waas deer uk al ne Uumfroage uur ju Aplöösenge fon ju Provinz. Uungefeer 80 Prozent fon do Fräisen in Fryslân wüül ju Provinz jädden behoolde.

 

Seelter Woudebouk fon/ätter 37 Sproaken

1

Posted on : 15-10-2012 | By : admin | In : Fräislound, Kultuur

Ap majstro.com rakt et nu n seelter Woudebouk fon un ätter 37 Sproaken. Foar dät Seelterfräiske sunt sofier 9.410 Woude in dät Woudebouk apnuumen. In dät Woudebouk sunt uk sun 4.700 wäästfräiske Woude apnuumen.

Hierunner konnen jie dät näi Woudebouk probierje.

Fon Ätter
  

Nu anmäldje: Fräiske Häärsthoochskoule

0

Posted on : 02-10-2012 | By : admin | In : Fräislound, Kultuur

Foar n 25. Moal rakt et bie dän Friisk Foriining ne fräiske Häärsthoochskoule. Ju Häärsthoochskoule is fon Marie Tångeberg in dät Lieuwend ruupen. Fon 5. bit 9. Oktober wäide ferskeedene Aktivitäten ounbeeden, weerbie ju fräiske Sproake (Noudfräisk) in dät Middelpunkt stound. Ju Häärsthoochskoule wäd in Jarplund (bie Flensbuurich) hoolden.

Moor Information fiende jie appe Websiede fon de Friisk Foriining.

Kultuurferdraach fon Fräislounde Stappe fääre

0

Posted on : 22-06-2012 | By : Pyt | In : Fräislound

N Kultuurferdraach twiske Släswiek-Holstein un do uur Fräislounde is wier ne Stappe fääre. Jäärsene 20.6. häd ju Provinzioalregierenge fon Wäästfräislound sik positiv uuterd uur sun Ferdraach in n Toukumst. Deermäd is die Wai fräi foar dän näie Kultuurminister fon Släswiek-Holstein, Anke Spoorendonk (SSW), ju Provinz Fryslân tou kontaktierjen uur dän Inhoold fon sun Ferdraach. Fääre skäl dan uk Aastfräislound deerbie beleeken wäide.

Me fräiget sik, wieruum uk nit Ooldenbuurich deerbie beleeken wäd. Nit bloot dät deeroun dät fräiske Sproakoailound Seelterlound lait, man mäd do oolde Gaue Rüstringen, Butjadingen un dät Jeverlound mäd Wangerooge uumfoatet dät n wichtich Deel fon dät oolde Fräislound.

Interfräiske Stiepe foar Ljouwert 2018

0

Posted on : 03-06-2012 | By : admin | In : Fräislound

Nit bloot ju Provinzferwaltenge fon Wäästfräislound man uk Aast- un Noudfräislound stiepje Ljouwert mäd sien Kandidatuur as Kulturelle Haudstääd fon Europa in 2018. Dit Wiekeende waas in Harns (Wäästfräislound) dät Interfräisk Kongres, dät aal tjo Jiere in een fon do tjo Fräislounde hoolden wäd. Ju Ferkloorenge wuude Snäiwende fon Fertreedere uut do tjo Fräislounde in ju Groote Säärke fon Harns teekend.

Tjosproakige Loundkoarte fon Noudfräislound

0

Posted on : 04-03-2012 | By : admin | In : Fräislound

BRÄIST – Dät Nordfriisk Instituut häd ne näie Loundkoarte fon Noudfräislound moaked. Ju is tjosproakich Fräisk, Dänisk un Düütsk. Ju Koarte basiert sik ap n oolde fräisk-düütske Koarte, ju uutferkoopet waas. Ju oolde Koarte wuude fon Antje Arfsten, Sproaklektorin int Nordfriisk Instituut, aktualisiert.

Ju Loundkoarte rakt in n Mäitstäf fon 1:125.000 ungefeer 550 Täärpnoomen as uk Noomen fon Loundskuppe, Warften un Wäädflächen. Ju Koarte kostet 4,50 Euro un is int Nordfriisk Instituut un in ferskeedene Boukhondele in Noudfräislound tou kriegen.

 

 

Woudelieste foar ju wäästfräiske Sproake

0

Posted on : 01-03-2012 | By : admin | In : Fräislound, Kultuur

Ju Fryske Akademy moaket ne näie elektroniske Woudelieste foar ju wäästfräiske Sproake. Ju skäl dän näien Skrieuwstandoart foar ju Sproake weese.

In do wäästfräiske Woudebouken rakt et mongs ferskeedene Skrieuwwiesen so as ‚rjocht‘ un ‚rjucht‘. In do maaste Woudebouken stound dät ‚rjocht‘ ju primäre Skrieuwwiese is, man ‚rjucht‘ wuude maastens as twäide Köär duldet. Ju näie Woudelieste skäl düütelk moakje wäkke Skrieuwwiese gjucht is, un wäkke Skrieuwwiese eenfach ferkierd is.

Ju Woudelieste kon deerfoar suurgje, dät do Skoulen un Instituten aal jusälge Skrieuwwiese benutsje.

Kurs Groningisk Plat ap Internät

1

Posted on : 20-02-2012 | By : Pyt | In : Fräislound, Kultuur

Klunderloa (Boudelloade) is n on-Line Kurs Groningisk foar do eerste Skouljieren. Ap fjauer Ieuwenen wäd Materioal beeden, nämmelk foar Oalere fjauer, säks, oachte un tjoon Jier. Dät rakt Fertälstere, Läidere un Gedichte. Do Sköilere konnen deer Materioal fiende uur ne groote Ferskeedenhaid fon Themen. Wäkke Texte konnen do uk foarleese läite. Dät Materioal kon sälwenständich bruukt wäide, man dät kon uk kombinierd wäide mäd do Bouke fon ju Groningske Methode Toverbalen (Töäwerkuugele). Dät Materioal oant sik uk foar Sälwenstudium.
Klunderloa wäd äntwikkeld mäd Unnerstutsenge fon ju Provinz Groningen.
Kurs bekiekje.

Wäästfräislound uut dän Waareldruum gesäin

0

Posted on : 09-02-2012 | By : Pyt | In : Fräislound, Wietenskup un Uumewaareld

Deegeloang hääbe Fräiwilliger uut Täärpe un Stääde un sogoar dät Militär Snee skäuwen uum dän 200 KM loangen Sköäwelwai tou ruumjen foar dän groote “Alwen Stääde Toach” in Wäästfräislound. Sogoar Sköäweler uut Amerikoa wieren deerfoar tourääch keemen. Man nu fjust dät do lääste Deege daach nit genouch un is dät aal outäld, mäd bloot noch ne litje Hoopenge foar leeter dit Mound.

Man nu konnen do Ljuude sik daach n bitje traaste an ju froaie Noachtbielde fon dän Wai ju dän Ruumfoarder André Kuipers moaked häd uut de Ruumstation ISS. Do maaste Stääde kon me deerap düütelk sjo. Buppe midde ljucht düütelk ju Haustääd Ljouwert (Leeuwarden) ap, wier die Toach ounfangt. Suudwäästelk deerfon sjucht me ju twäide Stääd Snits (Sneek), wier die Toach dan wai gungt. Fääre ätter t Suude sunt Drylts (IJlst) un Sleat (Sloten, 750 Ienwoonere) man gans swäk. Dan gungt dät gans ätter ju suudwäästelke Timpe, wier Starum (Stavoren) lait un dan noudelk deerfon Hylpen (Hindelopen, mäd ne apaate Sproake) un Woarkum (Workum). Dät wieren bit 1800 Stääde mäd Waareldhonnel, do der leeter iensliepen sunt. Dan gungt dät ätter Boalsert (Bolsward), wät me wäästelk fon Snits sjucht, un dan noudwäästelk ätter Harns (Harlingen, uk däälich noch n wichtigen Hoawen).
Wan die Toach bit sowied maast truch Gäärslound ron, dan kumt nu n Geegend mäd maast Äkkerlound. Eerste gungt dät wier ätter dät Aaste ätter Frjentsjer (Franeker) un dan eerste noudelk un dan fääre ätter Dokkum gans in dät Noudaaste. Dät lääste Stuk, fon Dokkum ätter Ljouwert, is dät stuurste foar do 16.000 Sköäweler, do dan wuurich wäide. Deerbie passierje jo twäie ju Buurskup Bartlehiem, wierbie iek apwoaksen bän un ju nu ne waareldberüümde Alwenstäädebrääch häd.
Do groote Luchtsteeden in dät Aaste un dät Suudaaste sunt do näiere Täärpe Drachten un It Hearrenfean (Heerenveen mäd deerbie De Jouwer), do der neen oolde Stäädgjuchte hääbe un also nit in dän Toach apnuumen sunt.
(Wälle fon ju Bielde: ESA/NASA)

Fräisensäärke in Room restaurierd.

0

Posted on : 31-10-2011 | By : Pyt | In : Fräislound, Kultuur

Ätter tjo Jiere intensive Oarbaid is ju Restauration fon ju Säärke fon do Fräisen in Room kloor wuuden. Dät is fergeene Sundai fierd mäd ne Misse, ju der apdrain wuud fon Biskup Ad van Luyn. In Bieweesen fon dän Kommissar (Regierengspräsident) fon Wäästfräislound John Jorritsma un sin Foargunger Ed Nijpels, nu Foarsitter fon dän Foarstand fon do Fründe fon ju Fräisensäärke in do Niederlounde, wuud n Toanksteen änthüld.

Ju Restaurierenge fon ju middeloarlike Säärke, ju sik ap n Steenwurp Oustand fon dän Päitersplats fint, häd uungefeer 1 Millione Euro kosted.

Älken Sundai wäd deer ne Misse ap Holloundsk ouheelden. Eenige Deege in n Wiek sunt uk Besäikere wäilkeemen. Ju Fräisensäärke stoant ap ju Steede wier do Pilgere sik siet dät oachte Jierhunnert ansiedelden, uum muugelkst ticht bie dät Grääf fon Petrus (die Päitersdom) tou weesen.

Dät Oargel uut dät achtiende Jierhunnert is wier in Oardnenge broacht fon Pietro Corna uut Bergamo. Die wäästfräiske Organist Liuwe Tamminga häd fergeene Fräindai n Konzert roat in ju Fräisensäärke.

N Toansteen foar Jens Emil Mungard

0

Posted on : 24-10-2011 | By : admin | In : Fräislound, Kultuur

Dit Jier wuude aal ne Sträite ätter dän bekoande Noudfräiske Dichter un Wierstandshäld naamd. In dät Konsentrationsleeger Sachsenhausen, weer hie stoorf, is nu n Toanksteen foar him inwaid. Nais foon diling skrieuwt:

ORANIENBORJ – Leeste fraidi wörd önjt tånkstää foont kontsentratsjoonslooger Sachsenhausen awt noorden foon Berliin en tånkstiinj for e bedjüsenste nordfrasche dachter Jens Emil Mungard inwaid. Jens Mungard wus 1939 as politiische gefångene ma e numer 1955 eeftert kz Sachsenhausen inwised än störw deer di 13. februaar.

Professor Thomas Steensen snååked önj sin reede amt bewääged laawen foon Mungard. Awfoorie häin e diräktor foon e stifting Brandenburgische Gedenkstätten, Prof. Dr. Günter Morsch än e formoon foon e Friisk Foriining, Jörgen Jensen Hahn e tånkstün ma korte reede ääm mååged. E schunger Kalle Johannsen heet e eeftermadi ma frasche sunge en rååme dänj, deeruner uk dåt foon ham fertuund Mungard-dacht Ströntistel.

Ma da uurde „We hoowe, dåt we as Friisk Foriining ma üüs initsjatiiwe en baidråch lååste köön, deerma et douen än hooneln foon Jens Mungard rucht wjardid wårt“, slüütj Jörgen Jensen Hahn e tånkstün.

Ne Sträite foar Jens Mungard

1

Posted on : 11-10-2011 | By : admin | In : Fräislound, Kultuur

KAIREM – Ap dät noudfräiske Ailound Sal is kuutens n besunner Sträitenoomeskild aphonged. N Paat fon ju Bahnhofstraße in dät Täärp Kairem (Keitum) hat siet Eende Moai nämmelk Jens-Mungard-Wai. Nu ne Sträite ätter dän bekoande Noudfräiske Dichter naamd wuuden is, is n Wonsk fon ju Fräiske Bewäägenge eendelk Wuudelkhaid wuuden.

Jens Emil Mungard koom sälwen fon Kairem ap Sal, dät noudelkste noudfräiske Ailound, dät ap Ailoundfräisk Söl naamd wäd un ap Düütsk Sylt hat.

Mungard waas nit bloot n bekoanden Dichter, hie waas uk fäl juun de Nazi-Ferwaltenge un waas n fräisken Strieder mäd dät ganse Haat. Ap Sölring, dät Fräiske fon Sal, moakede hie moonich Gedicht ap ju Fräiegaid un juun do Nazis. Hie wuud ferskeedene Moale fäästnuumen un wier fräilät. 1938 kreech hie n Skrieuwferbod, wät hie ignorierde mäd do Woude: “Wan jo dät wollen, dan mouten jo mie do Fingere ouhaue.” Mungard wuud wier fäästnuumen un stoorf, ätter dät hie two Jiere gefangen seeten hiede in dät Konsentrationsleeger Sachsenhausen.

Wan Mungard in Noudfräislound uk as Dichter un Wierstandshäld eerd wäd, so is sien fäl Ientreeden foar dät Fräiske foar Politiker bit nu Gruund weesen, neen Sträite ätter him tou naamen, so mäldet die Pastor Jon Hardon Hansen fon Kairem. Hie kwäd “Mungard waas n Tiesel in dän Fout fon Ljuude, do der nit wüülen dät ju fräiske Sproake un Kultuur tou hiere Gjucht koomen. Hie häd sik altied sät juun Moanskene, do him ferbjoode wüülen, sik sälwen tou weesen.”

Hansen kwäd fääre: “Iek hoopje dät Mungards Lieden n Offer weesen is, dät nit ferjeeuwens waas. Iek hoopje, dät älkuneen die der bie dät Noomeskild “Jens-Mungard-Wai” loangs gungt, dät Gjucht ferdäägenje wol uum as Noudfräise ap Sal ap sien oain Ailound sik sälwen tou weesen.”

MELT-Projekt in Brussel

1

Posted on : 06-10-2011 | By : Pyt | In : Fräislound, Kultuur, Politik

Dät MELT-projekt, uur dät Leeren fon Minnerhaidssproaken in ju Periode foar ju Skoule, wäd ap n Tuunsdai 6. Oktober 2011 ousleeten mäd ne Konferenz in Ty Cymru (dät Walisiske Huus) in Brussel. MELT stoant foar Multilingual Early Language Transmission. Tou do Spreekere heert ju wäästfräiske Deputierde (Provinsioalminister) Jannewietske de Vries.

Dät Mercator Europäiske Kundesentrum foar Moorsproakegaid un Sproakeleeren fon ju Fryske Akademy in Ljouwert, as MELT-Projektfierder in Wäästfräislound, as uk do Deelniemere uut ju Bretagne, Wales un Swedisksproakich Finlound, kiekje tourääch ap two produktive Jiere. So koom der n litje Informationsbouk uur Moorsproakegaid foar do Oolden, as uk n Fierder mäd praktiske Biespiele un theoretiske Unnerstutsenge foar do Jüfferske (Kindergärtnerinnen). Bee sunt ferföichboar in oachte Sproaken. Ferskeedene Paatäien wieren in do fjauer Sproakegebiete beleeken bie ju Uutfierenge fon dät Projekt in n Praxis. In Wäästfräislound waas dät dät Sentrum foar fräisksproakige Bäidenbetjouenge (SFBO).

Unnersäikengsrapport

Mercator häd fääre n Unnersäikengsrapport touhoopestoald. Deeroun wäd ju aktuelle Literatuur uur dät Leeren fon moor Sproaken bienunner sät un wäide Modelle fon moorsproakige Apluukenge bespreeken. In dät Rapport sunt uk Biedraage apnuumen fon träi internationoale Experte ap dät Gebiet. Do Publikatione kuume online ap ju MELT website (www.meltproject.eu).

Wäästfräiske Sproakepolitik

In hiere Eepengsrääde bie ju Konferenz diskutierde Deputierde Jannewietske de Vries do Anfangsjiere un dät Woaksen fon dät SFBO siet 1989. Dät rakt apstuuns moor as hunnert twosproakige of fräisksproakige Iengjuchtengen. Ju Deputierde begjuchte uk uur uur Resultoate fon ju wäästfräiske Sproakepolitik: ju Sproaketaaske ju do Oolden kriege bie ju Gebuurtsärkläärenge, dät Tomke-projekt un dät Projekt Berneboel, dät meend is foar dän Uurgong fon Bäidenstuune ätter ju Gruundskoule.

Dät MELT_Projekt is ne Initiative fon dät Network to Promote Linguistic Diversity (NPLD) un dät wäd unnerstutsed fon ju Europäiske Kommission.

Noudfräisen hääbe Nood foar Outoach fon do Suldoate

0

Posted on : 11-09-2011 | By : Pyt | In : Algemeen, Fräislound, Politik

HÜSEM – Plaande Ärspoarengen bie dät Ferdäägenengs-Ministerium hääbe fon uunferwachtede Siede Juunweer kriegen, nämmelk fon do Noud-Fräisen. Die Foarstand fon dän Kring Noudfräislound häd bie dän Ferdäägenengsminister Thomas de Mazière juun do Ärspoarengen protestierd. Die Kring Dithmarschen häd dätsälge moaked.

In Noudfräislound sunt 4100 Suldoate stationierd. Dät is fuul moor as in uur Geegende fon fergliekboare Grööte. „Un dät skäl uk,“ kwäd die noudfräiske Loundräid Dieter Harrsen.  „Noudfräislound un Dithmarschen wäide stäärker as uur Geegende bedrain fon Stoarmfloude. As do Suldoate ferswiende, nimt dän Gefoor foar ju Wäästkuste stäärk tou. Ne Katastrophe is dan bolde nit moor tou fermieden.“

Bielde: Stoarmfloud Hambuurich 1962 (Wikipedia) http://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Datei:Hamburg_Sturmflut_005.jpg&filetimestamp=20070213212849

Gernoatfiskeräi lidt Jäildkröäk – Nu Hälpe unnerwaiens

0

Posted on : 14-05-2011 | By : admin | In : Fräislound, Seelterlound, Wirtskup

HANNOVER – Foar do Jäild-Kröäk liedende Gernoatfiskere in Noud- un Aastfräislound juust so as in Ditmäärsken is Hälpe unnerwaiens. Dät Loundswirtskupsministerium häd foar him n haageren Sosjoaluutgliek ounkändiged. Dän kriege Fiskere, wan do nit wierkje duurene, kwäd ju läichsaksiske Stoats-Kansläi jäärsene. Ju Ountoal fon sukke  Ju Ountoal fon sukke Stallad-Deege wude dit Jier fon fjautich ap füüftich haager sät. Dät bitjudt foar moonige Boote bit tou Tjoonduusend Euro moor af minner.

Minderhaide in Släswiek-Holstein

0

Posted on : 03-04-2011 | By : admin | In : Fräislound, Kultuur, Politik

Die Oarbaidskring Europa un Minderhaide fon ju SPD-Lounddaifraktion häd Tuunsdai in Släswiek-Holstein sien Masterploan Minderhaide foarstaald. Die Lieder fon dän Oarbaidkring Rolf Fischer un ju minderhaidepolitske Baalerske Birte Pauls ferkloorden dät Konsäpt. Wie wolle deerfoar suurgje, dät Minderhaidepolitik as een nationoale Apgoawe blouked wäd, kwad Fischer. Me ferwachtet moor Engagement fon ju Buundesregierenge.

Provinsje Fryslân – Junge Oolden baale moor Fräisk mäd hiere Bäidene

5

Posted on : 29-03-2011 | By : admin | In : Fräislound, Kultuur, Seelterlound

LJOUWERT – In Wääst-Fräislound baale moor junge Ljuude Fräisk mäd hiere Bäidene. Dät waas dät Resultoat fon dän Quick-Scan 2011. In 2007 wuude in Wääst-Fräislound uk n Quick-Scan heelden. In 2011 boalt 55 Prosänt fon do junge Oolden Fräisk mäd do Bäidene.

Ferwaltengsrepräsentant foar Kultuur in ju Provinz Fryslân Jannewietske de Vries is bliede mäd dät Resultoat, man ju wüül ljauer een groote sproaksoziologiske Unnersäikenge hoolde. Groote sproaksoziologiske Unnersäikengen wuuden uk aal in 1980 un 1994 däin.

In Wääst-Fräislound rakt et moor Ärfoulch. Do junge Ljuude leere truch Tjosproakigen Unnergjucht uk beeter Fräisk tou skrieuwen un tou leesen. In 1980 kuude 9 Prosänt fon ju wäästfräiske Befoulkenge Fräisk skrieuwe, in 2007 wieren dät 24 Prosänt.

Uumfroage tou n näi fräisk Toalwit

0

Posted on : 08-03-2011 | By : admin | In : Fräislound, Politik

DEN HAAG – Dät niederloundske Binnenministerium moaked een Internetuumfroage uur dät Ienfierjen fon n näi Wit foar ju fräiske Toal. Minister Piet Hein Donner wüül jädden wiete, wat do fräiske Organisatione, man uk Privatmoanskene fon dät Konsäpt-Toalwit hoolde. Dät Siel fon et näie Gesäts is dät Fergratterjen fon do Muugelkaide foar’t offisiälle Bruuken fon ju wääst-fräiske Sproake. Ju internet Uumfroage lapt noch bit tou 29. April. Do Reaktionen wäide uk ap ju Websiede präsentiert. Hier kon me ju Websiede fiende: www.internetconsultatie.nl/wetfriesetaal.

Wälle: Nais foon diling

Köär-Resultoate fon Fryslân

0

Posted on : 04-03-2011 | By : W | In : Fräislound, Politik

LJOUWERT – Ap n twäide Meerte waas in ju niederloundske Provins Fryslân Köär. Dät Provinsparlemänt häd 43 sitte. Ju Sitteferdeelenge ätter ju Köär sjucht so ut:

  1. PvdA (Sosioaldemokroaten) 11
  2. CDA (Kristen-Demokroaten) 8
  3. VVD (liberoalen) 6
  4. FNP (Fräisk-nasjonoalen) 4
  5. PVV (gjuchts) 4
  6. ChristenUnie (Kristen-Demokroaten)  3
  7. SP (Sosioalisten) 3
  8. GrienLinks (do Gräine) 2
  9. D66 (Sosioal-liberoal) 2

Ap n 11. September 2011 sunt in Läichsaksen do Kommunoalköäre.

Uutstaalenge uur dät Fräiske Riek

0

Posted on : 24-02-2011 | By : admin | In : Fräislound, Kultuur, Seelterlound

In do Stääde Ljouwert, Groningen, Assen un Oamde kumt een Uutstaalenge uur’t Lieuwend in dät oolde Fräiske Riek. In Oamde wäide fuul archäologiske Seeken in dät “Ostfriesische Landesmuseum“ uutstaald. Do Kosten sunt uungefeer een Million Euro.

Wät Roomelse fon Wellington leere kon

4

Posted on : 10-02-2011 | By : B1 | In : Fräislound, Kultuur, Politik, Seelterlound

Seelter un Maori sätte sik een Foulk juust as dät uur foar dän Ärhoold fon hiere bitrouede Minnerhaide-Toal ien. Man die Skäddeler Karl-Peter Schramm sjucht do Näiseeloundere in n Foardeel:  „Do sunt fuul beeter apstaald as wie.“ Uk Christian Wulff wiesde Interesse oun do bitrouede Toale.


Christian Wulff koant bee do Minnerhaide-Toale: ju fon do Seelter do hie fergeene Suumer as Ministerpräsidänt in Skäddel bisoachte, un ju fon do Maori

Seelterlound/Wellington – 18 400 Kilometer un alwen Tiedsoonen lääse twiske dät Seelterlound un Näiseelound. Daach sunt jo sik naier, as dät toufäärme skient, as Karl-Peter Schramm, SPD-Räidsheer un Foarsitter fon’t düütske Büro foar Toalminnerhaide, bie Bisäike fääststaald häd. In bee do Regionen reeke sik Ljuude Moite, bitrouede Toale tou rädjen: dät Seelterske in’t Seelterlound un dät Maoriske in Näiseelound. Bee toue uuttoustierwen, uumdät jo aaltied minner Baalere häbe.

„Minnerhaidetoale hääbe aaltied wät touhoope“, kwä die Skäddeler Schramm. Die Toal-Bimöide waas al twäie in Näiseelound. Dät Bimöien fon do Ienwoonere, hiere litjer wäidende Toal tou rädjen, is him deerbie nit äntgeen. Man do Näiseeloundere sunt do Seelter deerbie uum n poor Jiertjaande foaruut. Eerste iedenst tou niemende Fersäike, dät Maoriske tou rädjen, gunge bit in do 1980er Jiere tourääch. Do fäärme „Immersion Schools“ – Skoulen mäd twotoaligen Unnergjucht – wuden 1981 iengjuchted.

In’t Seelterlound deerjuun wude eerste foar kuute Tied dät aal tougjuchte moaked foar twotoalige Bäidenstuune un Litje Skoulen. „Do Maori sunt fuul beeter apstaald as wie“, kwä Schramm: „Do häbe een heel un aal uur Staalenge in’t Lound as wie.“ Die 62-Jierige naamt toun Biespil een wiede Maori-Kultuur un twäin Wiedkiekerkanoale ap Maorisk.

Uurs een Parallele: Bee do Toale häbe juust dän sälgen prominenten Unnerstutser. Buundespräsidänt Christian Wulff boalde as Ministerpräsidänt fon sien Interesse foar bee do Toale, bie Bisäike in’t Seelterlound 2010 un in Näiseelound 2007.

Un wät kon Roomelse fielicht fon Wellington leere? Schramm: „Wie skuulen oolde Gebruuke wier tou Lieuwend brang, uumdät bie n Toal-Ärhoold fuul uur Kultuur lapt.“ Un fon ju Uutduur un dän Stolt fon do Maori kuuden do Seelter leere, fiendet Schramm. Man sänt ju EU-Charta sjucht die Skäddeler sien litje Toalmeenskup ap n gouden Wai.

Wälle: www.ga-online.de 9.2.2011

Wo aleer Mönke un Nunnen lieuweden

0

Posted on : 05-02-2011 | By : B1 | In : Fräislound, Kultuur, Seelterlound

Johanniterkapälle Bokeläsk

Informations-Säntrum wäd in Meerte ienwäid

Bokeläsk/Nieuweschans – Sänt fuul Mounde sunt do Hondwierkere al in’t Huus ieuwenske ju Johanniterkapälle tougong, wier aleer die Pestoor woonde. Nu is die Uumebau fon’t Huus toun Informations-Säntrum al bolde kloor – it skäl ap n Middewiek, 16. Meerte, fierelk eepend wäide.

Dät oolde Pestoorshuus wude in n Roome fon n düütsk-holloundsk Projekt toue Apgjuchtenge fon historisk-archäologiske Informationspunkte toun Informations-Säntrum uumebaud, dät uur ju Klaastergeskichte fon n Johanniter-Oarden in do noudelke Kustengestriche informiert.

Nit bloot monken Säärkenbauinteressierde häd sik ju Ättergjucht uutsprat, wät foar n historisk Juuweel dät Seelterlound mäd düsse Kapälle häd – Uumdät ju Johanniterkapälle dät eensige noch ärheeldene Bauwierk fon aleer 24 Klaastere fon do fräiske Johannitere un deermäd n steenen Tjuuchnis fon ju Klaastergeskichte fon dän Johanniter-Oarden is.

In Bokeläsk is nu een Klaasterkapälle, ju aleer dät gäistige Säntrum fon een litje Oardensmeenskup fon Johanniternunnen un -mönke waas. Sowät 1132 siedelden sik toun fäärme Moal Benediktinermönke ap fräisken Boudem oun, him foulgeden – as uk in Bokeläsk – do Johannitere. Do Oardenshuus un Klaastere looken sik in düsse Tied bit ap dän Gruund fon do Niederlounde fon däälich. In’t Informations-Säntrum ärfiere do Bisäikere wät uur’t Lieuwend fon do Goddessustere un -bruure bit tou hieren Wäägegong uut Seelterlound in’t 16. Jierhunnert.

Uur dän niederloundsken Twiech fon do Johannitere informiert al aan archäologisken Informationspunkt in Bad Nieuweschans, die in Juni fergeen Jier eepend wude. Mäd ju Apgjuchtenge fon’t näie Informations-Säntrum in’t Seelterlound wäd nu ju heele Äntstoundengsgeskichte fon n Oarden ruund uum dän düütsk-holloundsken Dullert-Gestrich biljuchted.

Aal do Uutgoawen foar do Mäitnoamen ap düütske un holloundske Siede sunt touhoope sowät 577000 €. Monken do Bitoalere waas t.B. die Europäiske Fonds foar Regionoale Äntwikkelenge.

Wälle: Nordwest-Zeitung, 5. Febr. 2011

ANZEIGE

Näi Woudebouk Düütsk-Wäästfräisk

0

Posted on : 25-01-2011 | By : W | In : Fräislound, Seelterlound, Wietenskup un Uumewaareld

In 1961 ärskien dät Seelter Woudebouk. Dät Woudebouk waas Seelterfräisk-Wäästfräisk-Düütsk. Nu is dät Wäästfräisk-Düütsk un Düütsk-Wäästfräisk digitoal tou kriegen. Ju Woudelieste häd uungefeer 10.000 Woude.