Ju näie App ap Seeltersk

0

Posted on : 04-01-2017 | By : admin | In : Fräislound, Kultuur

Knu is ju näie App ‚Kleine Saterfriesen‘ (Litje Seelterfräisen) foar do Skoulbäidene in Seelterlound online. Ju is kostenloos tou kriegen ap Google Play un in ju App Store. Fonsäärm uk interessant foar groote Ljuude, do jädden ju Sproake leere wollen.

 

Näie Seelter Bäidensbouke

3

Posted on : 22-12-2012 | By : Pyt | In : Kultuur, Seelterlound

Gräitje mäd dät lääste Bouk. (In Oainferlaach!)

Juun “Middewinter” sunt tjo näie Seelter Bäidensbouke ärschienen:
* Do Dierte bie ju groote Buurensteede an ‘n Diek (Erika Oczipka un Gretchen Grosser).
* Middewinter in ‘n Staal (Uursättenge Johanna Evers).
* Fon dän Fisker un sien Wieuw (Beoarbaidenge Gretchen Grosser mäd Bielden fon Karl-Heinz Brinkmann).

Moor fint me hier.

Näi Sproakenhuus in Ljouwert

1

Posted on : 27-11-2012 | By : admin | In : Fräislound, Kultuur

In ju wäästfräiske Provinzhaudstääd Ljouwert skuul bolde begonnen wäide mäd dän Bau fon n näi Sproakensäntrum. In dät näi Sproakenhuus konnen do Besäikere ju fräiske Sproake un ju fräiske Geskichte äntdäkke. In dät Sproakenhuus skäl dät uk Uutstaalengen reeke uur Minnerhäidesproaken un Moorsproakigaid. Dät Initiativ “Lân fan Taal“ is n Projäkt fon n Afûk un Tresoar.

Hier konnen jie sjo, wo dät näi Sproakenhuus uutsjucht.

 

Unnersäik ätter Platdüütsk in Släswiek-Holstein

0

Posted on : 16-10-2012 | By : admin | In : Kultuur, Wietenskup un Uumewaareld

Wo sjucht dät mäd et bruuken fon et Platdüütsk in Släswiek-Holstein uut ? Foar die eerste Moal siet do 50er Jiere wollen Wietenskuppere fon ju Universität Kiel dän aktuelle Stand fon ju Sproake beskrieuwe. Deertou säiked dät Unnersäikengsteam Platdüütsk baalere fon dät Platdüütske, do in een fon sowät 160 uutsoachte Steeden apwuuksen un oolder as 60 of twiske 18 un 30 Jier oold sunt. Jo skälle Ätterwiesengen reeke, wäkke besunnere grammatiske Känteekenengen do oankelde Dialekte noch hääbe, weer do Ferskiele sunt un wo dät Platdüütske fon dät Hoochdüütske ferannerd wuude.

Siel is et uum dät Unnergjucht an do Skoulen un Universitäte tou ferbeeterjen. Dät Platdüütsk is in fuul Täärpe noch aiske lieuwendich, man et wäd oafte nit moor tou ju naiste Generation fääre reeked, kwad die Uppermon fon dät Projäkt, Michael Elmentaler.

Wälle: Nais foon diling

Seelter Woudebouk fon/ätter 37 Sproaken

1

Posted on : 15-10-2012 | By : admin | In : Fräislound, Kultuur

Ap majstro.com rakt et nu n seelter Woudebouk fon un ätter 37 Sproaken. Foar dät Seelterfräiske sunt sofier 9.410 Woude in dät Woudebouk apnuumen. In dät Woudebouk sunt uk sun 4.700 wäästfräiske Woude apnuumen.

Hierunner konnen jie dät näi Woudebouk probierje.

Fon Ätter
  

Nu anmäldje: Fräiske Häärsthoochskoule

0

Posted on : 02-10-2012 | By : admin | In : Fräislound, Kultuur

Foar n 25. Moal rakt et bie dän Friisk Foriining ne fräiske Häärsthoochskoule. Ju Häärsthoochskoule is fon Marie Tångeberg in dät Lieuwend ruupen. Fon 5. bit 9. Oktober wäide ferskeedene Aktivitäten ounbeeden, weerbie ju fräiske Sproake (Noudfräisk) in dät Middelpunkt stound. Ju Häärsthoochskoule wäd in Jarplund (bie Flensbuurich) hoolden.

Moor Information fiende jie appe Websiede fon de Friisk Foriining.

Norwegisk, Dänisk un Swedisk woakse uutnunner

4

Posted on : 16-05-2012 | By : admin | In : Kultuur

Do skandinaviske Sproaken Norwegisk, Dänisk un Swedisk woakse uutnunner. Dät skrieuwt ju Website nrk.no ätter ne Unnersäikenge fon Journalisten uut Norwegen, Dänemark un Sweden.

Do skandinaviske Sproaken liekje heel stäärk apnunner. In ju Skriftsproake rakt et nit ful Ferskiele twiske dät Norwegiske un dät Däniske. Dät Norwegiske un dät Swediske sunt wät ju Uutsproake angungt gjucht äänelk. Man do Ferskiele wäiden langsoam gratter.

Sowät 20 Millionen Moanskene konnen ne skandinaviske Sproake baale. Dänisk un Norwegisk hääbe bee 5 Millionnen Baalere, dät Swediske häd 10 Millionen. Truch ju Globalisierenge is dät n Foardeel wan do Ljuuden sik ferstounde kuuden, foarallen wan dät uum wirtskaftelke, kulturelle of wietenskuppelke Seeken gungt.

Ktunaxa moakje iPhone-app fon stierwende Sproake

2

Posted on : 08-05-2012 | By : Pyt | In : Kultuur

Do Ktunaxa-Indioaner, do der in Kanada lieuwje, baale ne besunnere Sproake. Dät Ktunaxa (uk Kutenai) is tou neen eensige uur Sproake Früünd. Die Gefoor bestoant dät ju uutstärft, deer dät noch man soogentien (maast allere) Ljuude rakt, do der Ktunaxa baale.

Junge Ljuude fon ju Ktunaxa-Gemeenskup, ju der man 2.000 Meegliedere häd, sunt nu drok tougoang, Apnoamen, Spiele un skrieuwene Texte ap Internet tou sätten ap ju Siede First Voices, ju der meend is foar autochthone Sproaken. Do Apnoamen fon allere Baalere wäide anfäld mäd litje Filme foar Bäidene. Dät rakt uk n App foar ju iPhone mäd n Woudebouk. Kiek ap http://aje.me/Ij1Hio

Woudelieste foar ju wäästfräiske Sproake

0

Posted on : 01-03-2012 | By : admin | In : Fräislound, Kultuur

Ju Fryske Akademy moaket ne näie elektroniske Woudelieste foar ju wäästfräiske Sproake. Ju skäl dän näien Skrieuwstandoart foar ju Sproake weese.

In do wäästfräiske Woudebouken rakt et mongs ferskeedene Skrieuwwiesen so as ‚rjocht‘ un ‚rjucht‘. In do maaste Woudebouken stound dät ‚rjocht‘ ju primäre Skrieuwwiese is, man ‚rjucht‘ wuude maastens as twäide Köär duldet. Ju näie Woudelieste skäl düütelk moakje wäkke Skrieuwwiese gjucht is, un wäkke Skrieuwwiese eenfach ferkierd is.

Ju Woudelieste kon deerfoar suurgje, dät do Skoulen un Instituten aal jusälge Skrieuwwiese benutsje.

Kurs Groningisk Plat ap Internät

1

Posted on : 20-02-2012 | By : Pyt | In : Fräislound, Kultuur

Klunderloa (Boudelloade) is n on-Line Kurs Groningisk foar do eerste Skouljieren. Ap fjauer Ieuwenen wäd Materioal beeden, nämmelk foar Oalere fjauer, säks, oachte un tjoon Jier. Dät rakt Fertälstere, Läidere un Gedichte. Do Sköilere konnen deer Materioal fiende uur ne groote Ferskeedenhaid fon Themen. Wäkke Texte konnen do uk foarleese läite. Dät Materioal kon sälwenständich bruukt wäide, man dät kon uk kombinierd wäide mäd do Bouke fon ju Groningske Methode Toverbalen (Töäwerkuugele). Dät Materioal oant sik uk foar Sälwenstudium.
Klunderloa wäd äntwikkeld mäd Unnerstutsenge fon ju Provinz Groningen.
Kurs bekiekje.

Fräisensäärke in Room restaurierd.

0

Posted on : 31-10-2011 | By : Pyt | In : Fräislound, Kultuur

Ätter tjo Jiere intensive Oarbaid is ju Restauration fon ju Säärke fon do Fräisen in Room kloor wuuden. Dät is fergeene Sundai fierd mäd ne Misse, ju der apdrain wuud fon Biskup Ad van Luyn. In Bieweesen fon dän Kommissar (Regierengspräsident) fon Wäästfräislound John Jorritsma un sin Foargunger Ed Nijpels, nu Foarsitter fon dän Foarstand fon do Fründe fon ju Fräisensäärke in do Niederlounde, wuud n Toanksteen änthüld.

Ju Restaurierenge fon ju middeloarlike Säärke, ju sik ap n Steenwurp Oustand fon dän Päitersplats fint, häd uungefeer 1 Millione Euro kosted.

Älken Sundai wäd deer ne Misse ap Holloundsk ouheelden. Eenige Deege in n Wiek sunt uk Besäikere wäilkeemen. Ju Fräisensäärke stoant ap ju Steede wier do Pilgere sik siet dät oachte Jierhunnert ansiedelden, uum muugelkst ticht bie dät Grääf fon Petrus (die Päitersdom) tou weesen.

Dät Oargel uut dät achtiende Jierhunnert is wier in Oardnenge broacht fon Pietro Corna uut Bergamo. Die wäästfräiske Organist Liuwe Tamminga häd fergeene Fräindai n Konzert roat in ju Fräisensäärke.

N Toansteen foar Jens Emil Mungard

0

Posted on : 24-10-2011 | By : admin | In : Fräislound, Kultuur

Dit Jier wuude aal ne Sträite ätter dän bekoande Noudfräiske Dichter un Wierstandshäld naamd. In dät Konsentrationsleeger Sachsenhausen, weer hie stoorf, is nu n Toanksteen foar him inwaid. Nais foon diling skrieuwt:

ORANIENBORJ – Leeste fraidi wörd önjt tånkstää foont kontsentratsjoonslooger Sachsenhausen awt noorden foon Berliin en tånkstiinj for e bedjüsenste nordfrasche dachter Jens Emil Mungard inwaid. Jens Mungard wus 1939 as politiische gefångene ma e numer 1955 eeftert kz Sachsenhausen inwised än störw deer di 13. februaar.

Professor Thomas Steensen snååked önj sin reede amt bewääged laawen foon Mungard. Awfoorie häin e diräktor foon e stifting Brandenburgische Gedenkstätten, Prof. Dr. Günter Morsch än e formoon foon e Friisk Foriining, Jörgen Jensen Hahn e tånkstün ma korte reede ääm mååged. E schunger Kalle Johannsen heet e eeftermadi ma frasche sunge en rååme dänj, deeruner uk dåt foon ham fertuund Mungard-dacht Ströntistel.

Ma da uurde „We hoowe, dåt we as Friisk Foriining ma üüs initsjatiiwe en baidråch lååste köön, deerma et douen än hooneln foon Jens Mungard rucht wjardid wårt“, slüütj Jörgen Jensen Hahn e tånkstün.

Ne Sträite foar Jens Mungard

1

Posted on : 11-10-2011 | By : admin | In : Fräislound, Kultuur

KAIREM – Ap dät noudfräiske Ailound Sal is kuutens n besunner Sträitenoomeskild aphonged. N Paat fon ju Bahnhofstraße in dät Täärp Kairem (Keitum) hat siet Eende Moai nämmelk Jens-Mungard-Wai. Nu ne Sträite ätter dän bekoande Noudfräiske Dichter naamd wuuden is, is n Wonsk fon ju Fräiske Bewäägenge eendelk Wuudelkhaid wuuden.

Jens Emil Mungard koom sälwen fon Kairem ap Sal, dät noudelkste noudfräiske Ailound, dät ap Ailoundfräisk Söl naamd wäd un ap Düütsk Sylt hat.

Mungard waas nit bloot n bekoanden Dichter, hie waas uk fäl juun de Nazi-Ferwaltenge un waas n fräisken Strieder mäd dät ganse Haat. Ap Sölring, dät Fräiske fon Sal, moakede hie moonich Gedicht ap ju Fräiegaid un juun do Nazis. Hie wuud ferskeedene Moale fäästnuumen un wier fräilät. 1938 kreech hie n Skrieuwferbod, wät hie ignorierde mäd do Woude: “Wan jo dät wollen, dan mouten jo mie do Fingere ouhaue.” Mungard wuud wier fäästnuumen un stoorf, ätter dät hie two Jiere gefangen seeten hiede in dät Konsentrationsleeger Sachsenhausen.

Wan Mungard in Noudfräislound uk as Dichter un Wierstandshäld eerd wäd, so is sien fäl Ientreeden foar dät Fräiske foar Politiker bit nu Gruund weesen, neen Sträite ätter him tou naamen, so mäldet die Pastor Jon Hardon Hansen fon Kairem. Hie kwäd “Mungard waas n Tiesel in dän Fout fon Ljuude, do der nit wüülen dät ju fräiske Sproake un Kultuur tou hiere Gjucht koomen. Hie häd sik altied sät juun Moanskene, do him ferbjoode wüülen, sik sälwen tou weesen.”

Hansen kwäd fääre: “Iek hoopje dät Mungards Lieden n Offer weesen is, dät nit ferjeeuwens waas. Iek hoopje, dät älkuneen die der bie dät Noomeskild “Jens-Mungard-Wai” loangs gungt, dät Gjucht ferdäägenje wol uum as Noudfräise ap Sal ap sien oain Ailound sik sälwen tou weesen.”

MELT-Projekt in Brussel

1

Posted on : 06-10-2011 | By : Pyt | In : Fräislound, Kultuur, Politik

Dät MELT-projekt, uur dät Leeren fon Minnerhaidssproaken in ju Periode foar ju Skoule, wäd ap n Tuunsdai 6. Oktober 2011 ousleeten mäd ne Konferenz in Ty Cymru (dät Walisiske Huus) in Brussel. MELT stoant foar Multilingual Early Language Transmission. Tou do Spreekere heert ju wäästfräiske Deputierde (Provinsioalminister) Jannewietske de Vries.

Dät Mercator Europäiske Kundesentrum foar Moorsproakegaid un Sproakeleeren fon ju Fryske Akademy in Ljouwert, as MELT-Projektfierder in Wäästfräislound, as uk do Deelniemere uut ju Bretagne, Wales un Swedisksproakich Finlound, kiekje tourääch ap two produktive Jiere. So koom der n litje Informationsbouk uur Moorsproakegaid foar do Oolden, as uk n Fierder mäd praktiske Biespiele un theoretiske Unnerstutsenge foar do Jüfferske (Kindergärtnerinnen). Bee sunt ferföichboar in oachte Sproaken. Ferskeedene Paatäien wieren in do fjauer Sproakegebiete beleeken bie ju Uutfierenge fon dät Projekt in n Praxis. In Wäästfräislound waas dät dät Sentrum foar fräisksproakige Bäidenbetjouenge (SFBO).

Unnersäikengsrapport

Mercator häd fääre n Unnersäikengsrapport touhoopestoald. Deeroun wäd ju aktuelle Literatuur uur dät Leeren fon moor Sproaken bienunner sät un wäide Modelle fon moorsproakige Apluukenge bespreeken. In dät Rapport sunt uk Biedraage apnuumen fon träi internationoale Experte ap dät Gebiet. Do Publikatione kuume online ap ju MELT website (www.meltproject.eu).

Wäästfräiske Sproakepolitik

In hiere Eepengsrääde bie ju Konferenz diskutierde Deputierde Jannewietske de Vries do Anfangsjiere un dät Woaksen fon dät SFBO siet 1989. Dät rakt apstuuns moor as hunnert twosproakige of fräisksproakige Iengjuchtengen. Ju Deputierde begjuchte uk uur uur Resultoate fon ju wäästfräiske Sproakepolitik: ju Sproaketaaske ju do Oolden kriege bie ju Gebuurtsärkläärenge, dät Tomke-projekt un dät Projekt Berneboel, dät meend is foar dän Uurgong fon Bäidenstuune ätter ju Gruundskoule.

Dät MELT_Projekt is ne Initiative fon dät Network to Promote Linguistic Diversity (NPLD) un dät wäd unnerstutsed fon ju Europäiske Kommission.

Twosproakige Skilder in Kärnten

2

Posted on : 10-06-2011 | By : admin | In : Kultuur, Seelterlound

KLAGENFURT  – In dät aastriekse Buundeslound Kärnten wäd disse Wiek  fon ju FPK ne Foulksoustämmenge uur twosproakige Steedskilder (Düütsk-Slowenisk) moaked. Ju FPK is ne oukleeuwenge fon ju FPÖ, ju Paatäi fon Jörg Haider. In 1972 wuude fon anti-sloweniske düütsksproakige Kärnter do twosproakige Steedskilder wächhoald. Ju Oustämmenge duurt bit tou n 17. Juni.

Wääst-Fräisen skrieuwe moor Fräisk

0

Posted on : 08-06-2011 | By : admin | In : Kultuur, Seelterlound

LJOUWERT – Do Fräisen in ju wääst-fräiske Provinz Fryslân skrieuwe moor Fräisk. Dät stound in n Unnersäik fon ju Provinz. In 1967/80 kuude uungefeer 10 prosänt fon ju Befoulkenge in hiere oaine Sproake skrieuwe, in 2011 is dät 30 prosänt.

Hier konnen jie dät Unnersäik fiende (PDF)

Ferounstaltenge an n Upstalsboom tou Pingster

3

Posted on : 20-05-2011 | By : admin | In : Kultuur, Seelterlound

Ju Ferounstaltenge toun „hoochsten interfräisken Fierdai“ tou Pingster is düt Jier ap n  14. Juni (Täisdai), fon Klokk 18 ou juust an n  Upstalsboom in Aurk-Rahe (Aastfräislound).

Uur Pingster wol dät n wied Kultuurprogramm (middeloalersken Marsk toun Upstaalsboom, Heerleeger, Määrketdrieuwen, Goddestjoonst uas.) reeke. Naiere Informationen fon Midde Februoar ou unner: http://www.marsch-zum-upstalsboom.de.vu

Ayapaneco – een uutstierwende Toal

8

Posted on : 17-04-2011 | By : admin | In : Algemeen, Kultuur, Seelterlound

Dät Ayapaneco in Mexiko wäd al sänt Jierhunnerde boald, man nu rakt it bloot noch twäin Monljuude, do dät baale konnene. Dät mäldet die „Sydney Morning Herald“. Ju Toal wude al in Mexiko boald, bifoar do fäärme Europäere ätter ju „Näie Waareld“ wai koomen.

Manuel Segovia, 75, un Isidro Velasquez, 69, woonje bloot 500 Meetere uutnunner in dät Täärp Ayapa in dät Buundeslound Tabasco, man wäigerje sik, mädnunner tou baalen. Do hääbe – wierskienelk – sieläärge nit mädnunner baald. Nu skäl die amerikoanske Toalfoarsker Daniel Suslak fon ju Indiana University do bee Monljude touhoope brange. Suslak wüül dät Ayapaneco in n Woudebouk apskrieuwe bifoar it tou leet is.

Artikkel Sydney Morning Herald

Artikkel Ayapaneco bie Wikipedia (Ängelsk)

Toal-Projekt: Jäild foar two Jiere rakt dät al

6

Posted on : 04-04-2011 | By : admin | In : Algemeen, Kultuur, Seelterlound

Do Bäidenstuune un woarskienelk uk two Skoulen in’t Seelterlound skällen fon Suumer ou twotoalich wäide. Dät Lound, ju Meente un deer sittende Firmen Stöäne finanziell dät Modellprojekt toun Ärhoold fon dät Seelterske.

Seelterlound – Goude Ättergjucht foar aal do Seelter: Dät Jäid foar dät Modellprojekt „Dät Seelterlound as Modellregion foar äddere Moortoaligaid“ stoant – touminst foar do fäärme bee Jiere. Ounlaid is dät Projekt, dät do Bäidenstuune un woarskienelk do Litje Skoulen in Skäddel un Struukelje twotoalich wäide lät, foar fjauer Jiere. It bigint in Suumerdai.

Jäild reeke dät Läichsaksiske Ministerium foar Wietenskup un Kultuur un ju Meente Seelterlound. Ju Meente häd deerfoar je fjauerduusend Euro foar touken fjauer Jiere in dän Huushoold ienstaald.  Mee in’t Bood sitte ju Aastfräiske un ju Ooldenbuurichske Loundskup, buppedät bideeligje sik in Seelterlound sittende Firmen un ju Bitoalenge fon dät Projekt, dät junge Seelter ädder un ap ju Toukumst kiekjend Seeltersk biebrange skäl.

„Sobolde jo sik deer inne Loage tou sjo, skällen jo biginne, mäd do Bäidene Seeltersk tou baalen.“

Deer waas n wichtigen Stap mäd däin in ju Moite fon do Seelter uum hiere säildene Toal, uumdät dät Siel fon dät Konsäpt is, do Bäidene räägelmäitich mäd ju oolde fräiske Toal tou konfrontierjen. Hoast häbe nit moor as n Toalkontakt häärstaald wäide kuud, kwä Meeinitiatorske Ingeborg Einhaus uut Wietsound. Ju Koasterske oun ju Litje Skoule Skäddel fraut sik, dät dät Jäid deerfoar toukweeden is – foarallen in Tonk fon Stefan Meyer, dän Biapdraagden foar Platt un Seeltersk bie ju Ooldenbuurichske Loundskup.

In een Wiekeendeseminoar, kwä Einhaus, häbe do Seeltersk-Koastersken sik straksene oarich mäd hiere Regionoal-Toal uutnunnersät.  Fon Suumer ou wäide do Apluukere un Koastere skould. „Sobolde jo sik deer inne Loage tou sjo, skällen jo biginne, mäd do Bäidene Seeltersk tou baalen.“ Immersion hat dät pädagogiske Konsäpt – as fonsäärm leere do Bäidene Seelterfräisk. Man Ingeborg Einhaus bitoont, dät dät sik noch aaltied uum een fräiwillich Bod honnelt.

Wälle: „General-Anzeiger“

Minderhaide in Släswiek-Holstein

0

Posted on : 03-04-2011 | By : admin | In : Fräislound, Kultuur, Politik

Die Oarbaidskring Europa un Minderhaide fon ju SPD-Lounddaifraktion häd Tuunsdai in Släswiek-Holstein sien Masterploan Minderhaide foarstaald. Die Lieder fon dän Oarbaidkring Rolf Fischer un ju minderhaidepolitske Baalerske Birte Pauls ferkloorden dät Konsäpt. Wie wolle deerfoar suurgje, dät Minderhaidepolitik as een nationoale Apgoawe blouked wäd, kwad Fischer. Me ferwachtet moor Engagement fon ju Buundesregierenge.

Provinsje Fryslân – Junge Oolden baale moor Fräisk mäd hiere Bäidene

4

Posted on : 29-03-2011 | By : admin | In : Fräislound, Kultuur, Seelterlound

LJOUWERT – In Wääst-Fräislound baale moor junge Ljuude Fräisk mäd hiere Bäidene. Dät waas dät Resultoat fon dän Quick-Scan 2011. In 2007 wuude in Wääst-Fräislound uk n Quick-Scan heelden. In 2011 boalt 55 Prosänt fon do junge Oolden Fräisk mäd do Bäidene.

Ferwaltengsrepräsentant foar Kultuur in ju Provinz Fryslân Jannewietske de Vries is bliede mäd dät Resultoat, man ju wüül ljauer een groote sproaksoziologiske Unnersäikenge hoolde. Groote sproaksoziologiske Unnersäikengen wuuden uk aal in 1980 un 1994 däin.

In Wääst-Fräislound rakt et moor Ärfoulch. Do junge Ljuude leere truch Tjosproakigen Unnergjucht uk beeter Fräisk tou skrieuwen un tou leesen. In 1980 kuude 9 Prosänt fon ju wäästfräiske Befoulkenge Fräisk skrieuwe, in 2007 wieren dät 24 Prosänt.

Seelter Buund: Sloachtfäst

5

Posted on : 03-03-2011 | By : B1 | In : Kultuur, Seelterlound

Die Seelter Buund feranstaltet jierelks ouwikseljend n Heematäiwend af n Sloachtfäst. Dit Jier is wier n Sloachtfäst an de Riege. Dät is ap 12. Meerte bie Henkens „Moorschänke“  in Hollenerfoan.

Sjuch hier:

http://www.ga-online.de/?id=540&did=37763

Uutstaalenge uur dät Fräiske Riek

0

Posted on : 24-02-2011 | By : admin | In : Fräislound, Kultuur, Seelterlound

In do Stääde Ljouwert, Groningen, Assen un Oamde kumt een Uutstaalenge uur’t Lieuwend in dät oolde Fräiske Riek. In Oamde wäide fuul archäologiske Seeken in dät “Ostfriesische Landesmuseum“ uutstaald. Do Kosten sunt uungefeer een Million Euro.

Toalstried in dän spoansken Foutbaal

0

Posted on : 18-02-2011 | By : admin | In : Kultuur, Seelterlound

Raül Agné. Klik ap ju Bielde um dän film mäd do Journalisten tou bikiekjen.

GIRONA – Die Foutbaltrainer Raül Agné is dul un ful wächgeen ätter Bimäärkengen fon Spoanske  Journalisten.

Agné is Trainer fon n Girona FC, n Katalanisken Fereen in ju spoanske twäide Division. Ätter dät spiel juun Huesco (1-0 foar Girona), ärskeen trainer Agné bie ne Prässekonferäns. Hie wuude fon n Journalist fräiged ap Katalanisk un Agné begon mäd sien Oantwoud, man do Spaniske journalisten galpeden, hie skuul ap Spoansk sien Oantwoude reeke. Agné kwad, hie antwoudet in jusälge Toal as ju Froage staald is. Hie fräigede do Journalisten of jo uk Probleme hieden mäd Ängelske Froagen un Oantwoude. Uumdät do journalisten nit apheerden, kwad er: “Hierfon kriege iek hier n läip geföil. Wie moakje neen prässekonferänts.“ Hie stuude ap un ron wäch.

Fräisen konnen .fr bruuke

0

Posted on : 18-02-2011 | By : admin | In : Kultuur, Seelterlound

Do Fräisen uut Wääst-Fräislound häbbe een Websteede moaked wiermäd jo een .fr-Domain anfräigje konnen. Deermäd konne do Fräisen sik no wreeke oun Napoleon, so stoant dät ap ju Websteede skrieuwen.

Ju Websteede is een Initiative fon twäin truchdrieuwene Unnerniemere. Dät Projäkt is uutfierd fon Niederloundske Unnerniemere ut do Niederlounde un Fräiske unnerniemere ut Wääst-Fräislound.

Wät Roomelse fon Wellington leere kon

4

Posted on : 10-02-2011 | By : B1 | In : Fräislound, Kultuur, Politik, Seelterlound

Seelter un Maori sätte sik een Foulk juust as dät uur foar dän Ärhoold fon hiere bitrouede Minnerhaide-Toal ien. Man die Skäddeler Karl-Peter Schramm sjucht do Näiseeloundere in n Foardeel:  „Do sunt fuul beeter apstaald as wie.“ Uk Christian Wulff wiesde Interesse oun do bitrouede Toale.


Christian Wulff koant bee do Minnerhaide-Toale: ju fon do Seelter do hie fergeene Suumer as Ministerpräsidänt in Skäddel bisoachte, un ju fon do Maori

Seelterlound/Wellington – 18 400 Kilometer un alwen Tiedsoonen lääse twiske dät Seelterlound un Näiseelound. Daach sunt jo sik naier, as dät toufäärme skient, as Karl-Peter Schramm, SPD-Räidsheer un Foarsitter fon’t düütske Büro foar Toalminnerhaide, bie Bisäike fääststaald häd. In bee do Regionen reeke sik Ljuude Moite, bitrouede Toale tou rädjen: dät Seelterske in’t Seelterlound un dät Maoriske in Näiseelound. Bee toue uuttoustierwen, uumdät jo aaltied minner Baalere häbe.

„Minnerhaidetoale hääbe aaltied wät touhoope“, kwä die Skäddeler Schramm. Die Toal-Bimöide waas al twäie in Näiseelound. Dät Bimöien fon do Ienwoonere, hiere litjer wäidende Toal tou rädjen, is him deerbie nit äntgeen. Man do Näiseeloundere sunt do Seelter deerbie uum n poor Jiertjaande foaruut. Eerste iedenst tou niemende Fersäike, dät Maoriske tou rädjen, gunge bit in do 1980er Jiere tourääch. Do fäärme „Immersion Schools“ – Skoulen mäd twotoaligen Unnergjucht – wuden 1981 iengjuchted.

In’t Seelterlound deerjuun wude eerste foar kuute Tied dät aal tougjuchte moaked foar twotoalige Bäidenstuune un Litje Skoulen. „Do Maori sunt fuul beeter apstaald as wie“, kwä Schramm: „Do häbe een heel un aal uur Staalenge in’t Lound as wie.“ Die 62-Jierige naamt toun Biespil een wiede Maori-Kultuur un twäin Wiedkiekerkanoale ap Maorisk.

Uurs een Parallele: Bee do Toale häbe juust dän sälgen prominenten Unnerstutser. Buundespräsidänt Christian Wulff boalde as Ministerpräsidänt fon sien Interesse foar bee do Toale, bie Bisäike in’t Seelterlound 2010 un in Näiseelound 2007.

Un wät kon Roomelse fielicht fon Wellington leere? Schramm: „Wie skuulen oolde Gebruuke wier tou Lieuwend brang, uumdät bie n Toal-Ärhoold fuul uur Kultuur lapt.“ Un fon ju Uutduur un dän Stolt fon do Maori kuuden do Seelter leere, fiendet Schramm. Man sänt ju EU-Charta sjucht die Skäddeler sien litje Toalmeenskup ap n gouden Wai.

Wälle: www.ga-online.de 9.2.2011

Biike-Brennen

0

Posted on : 07-02-2011 | By : admin | In : Kultuur, Seelterlound

Das Biikebrennen in Nordfriesland findet in jedem Jahr am 21. Februar (dem Vorabend des Petritags) statt und wird an vielen Orten gefeiert. Biike und der darauf folgende Petritag (nordfriesisch Piddersdai) sind noch heute wichtige Feiertage – vor allem auf den nordfriesischen Inseln und den Halligen. Nähere Informationen in Kürze unter www.friesenrat.de

Wo aleer Mönke un Nunnen lieuweden

0

Posted on : 05-02-2011 | By : B1 | In : Fräislound, Kultuur, Seelterlound

Johanniterkapälle Bokeläsk

Informations-Säntrum wäd in Meerte ienwäid

Bokeläsk/Nieuweschans – Sänt fuul Mounde sunt do Hondwierkere al in’t Huus ieuwenske ju Johanniterkapälle tougong, wier aleer die Pestoor woonde. Nu is die Uumebau fon’t Huus toun Informations-Säntrum al bolde kloor – it skäl ap n Middewiek, 16. Meerte, fierelk eepend wäide.

Dät oolde Pestoorshuus wude in n Roome fon n düütsk-holloundsk Projekt toue Apgjuchtenge fon historisk-archäologiske Informationspunkte toun Informations-Säntrum uumebaud, dät uur ju Klaastergeskichte fon n Johanniter-Oarden in do noudelke Kustengestriche informiert.

Nit bloot monken Säärkenbauinteressierde häd sik ju Ättergjucht uutsprat, wät foar n historisk Juuweel dät Seelterlound mäd düsse Kapälle häd – Uumdät ju Johanniterkapälle dät eensige noch ärheeldene Bauwierk fon aleer 24 Klaastere fon do fräiske Johannitere un deermäd n steenen Tjuuchnis fon ju Klaastergeskichte fon dän Johanniter-Oarden is.

In Bokeläsk is nu een Klaasterkapälle, ju aleer dät gäistige Säntrum fon een litje Oardensmeenskup fon Johanniternunnen un -mönke waas. Sowät 1132 siedelden sik toun fäärme Moal Benediktinermönke ap fräisken Boudem oun, him foulgeden – as uk in Bokeläsk – do Johannitere. Do Oardenshuus un Klaastere looken sik in düsse Tied bit ap dän Gruund fon do Niederlounde fon däälich. In’t Informations-Säntrum ärfiere do Bisäikere wät uur’t Lieuwend fon do Goddessustere un -bruure bit tou hieren Wäägegong uut Seelterlound in’t 16. Jierhunnert.

Uur dän niederloundsken Twiech fon do Johannitere informiert al aan archäologisken Informationspunkt in Bad Nieuweschans, die in Juni fergeen Jier eepend wude. Mäd ju Apgjuchtenge fon’t näie Informations-Säntrum in’t Seelterlound wäd nu ju heele Äntstoundengsgeskichte fon n Oarden ruund uum dän düütsk-holloundsken Dullert-Gestrich biljuchted.

Aal do Uutgoawen foar do Mäitnoamen ap düütske un holloundske Siede sunt touhoope sowät 577000 €. Monken do Bitoalere waas t.B. die Europäiske Fonds foar Regionoale Äntwikkelenge.

Wälle: Nordwest-Zeitung, 5. Febr. 2011

ANZEIGE

Friesisches Forum Facebook

0

Posted on : 05-02-2011 | By : admin | In : Kultuur, Seelterlound

Dät Friesisches Forum is nu uk ap Facebook tou fienden.

Sjuch http://www.facebook.com/FriesischesForum

Dööntjen: Robbi Roboter mien goude Fent

0

Posted on : 29-01-2011 | By : B1 | In : Kultuur, Seelterlound

Roomelse. Dät is nu ja wäil moonige Jiehre häär, man dät is so spoasich. Dät mout iek jou ieuwen fertälle. Jan Cornelius, die plattdüütske Läidermoaker uut Jemgum waas tou’n Kinderfestival in uus Aula inne Skoule. Dät waas sun froaien Ättermiddai. Uus Kinderchor soang mäd Cornelius sien plattdüütske Läidere. So uk dät Läid „Robbi Roboter“. Hie moate jädden, dät een Bäiden appe Bühne kumt un dän Roboter moaket.. Dät wüül dan Michael wäil fluks. Nu geen dät los. Wie aal hieden Täkste kriegen un soangen uk mee: Robbi Roboter, du büst mien goude Fent.

Michael hiede sien Seeke uuremäite goud moaked. Cornelius fraude sik un fräigede dän Wäänt: „Wäist du denn uk, wat eein Fent is?“ Fonsäärm wiste Michael dät, hie is ja die Suun fon aan grooten Buur. Deeruum ruup hie nu gans luud: „Dat is eein Trekker!“ Do geen dät Laachjen los. Rektor Strotmann fäl foar Laachjen boalde räggels fon sin Stoul. Oaber die Wäänt hiede daach gjucht, of nit?

Fertäld fon Gretchen Grosser, NWZ 29. Jan. 2011