Gjuchtsprozes fulständich ap Frysk

0

Posted on : 28-05-2013 | By : admin | In : Fräislound, Politik

Gjuchtshoaf LjouwertLJOUWERT – Fergeene Wieke waas foar dät eerste Moal in ju Geskichte n Gjuchtsprozes mäd tjo Gjuchtspreegere fulständich ap Wääst-Fräisk. Ju Angeklagte fon n fatoalen Ferkiersunfal in Wâlterswâld un hiere Anwalt un aal do Gjuchtspreegere baalden aal touhoope Frysk in n Gjuchtssoal. Anwalt Tjalling van der Goot, fon Anwaltsbüro Anker&Anker, kwad dät n fräisksproakigen Prozes mäd tjo Gjuchtspreegere näi is. Et rakt also oafters eenfache Gjuchtsprozesse weerbie n Gjuchter, Anwalt un Angeklagte Fräisk baale, man n fräisksproakigen Gjuchtsprozes mäd tjo Gjuchtere häd foarhäär silläärge nit weesen. Van der Goot is ju Meenenge dät ju fräiske Sproake moor stimuliert wäide mout uum uk in uur Gjuchtshoafe bruuke tou konnen. Dät kwied hie in n Radioprogram fon Omrop Fryslân. Nu rakt et t.B. Wääst-Fräisen, do buuten ju oaine Provinz foar n Gjuchter ferskiene moute. In sukke Fälle is dät nit immer muugelk uum Fräisk tou baalen.

Wäästfräiske Facebookaktion juun Aplöösenge Fryslân

1

Posted on : 07-11-2012 | By : admin | In : Fräislound, Politik

Ap Facebook rakt et nu n näi Aktion juun ju Aplöösenge fon ju Provinz Fryslân. Ju näie Regierenge fon VVD (Liberoalen) un PvdA (Sozialisten) wüül insteede fon tweelwen Provinze in do Niederlounde bloot noch fieuw Provinze uurhoolde. Dät betjuudet woarskienelk dät ju Provinz Fryslân aplöösed wäd.

In bloot een Wiek häd dän Gruppe ‚Leaver dea as slaef‘ (Lauer Dood as Sklaawe) moor as 3.000 Ljuude häiwed, do ap hiere “Gefällt mir/Like button“ klikt hääbe. In de FB-Gruppe rakt et snurrige Bielden fon Politiker, do foar ju Aplöösenge fon ju Provinz Fryslân sunt. Ferskeedene Bielden sunt ap Ängelsk skreeuwen. Dät skäl so weesen deermäd uk uur Europäer sik ne Meenenge bildje konnen.

Hier is ju Adrässe:  https://www.facebook.com/LeaverDeaAsSlaef

Disse Wiek waas deer uk al ne Uumfroage uur ju Aplöösenge fon ju Provinz. Uungefeer 80 Prozent fon do Fräisen in Fryslân wüül ju Provinz jädden behoolde.

 

MELT-Projekt in Brussel

1

Posted on : 06-10-2011 | By : Pyt | In : Fräislound, Kultuur, Politik

Dät MELT-projekt, uur dät Leeren fon Minnerhaidssproaken in ju Periode foar ju Skoule, wäd ap n Tuunsdai 6. Oktober 2011 ousleeten mäd ne Konferenz in Ty Cymru (dät Walisiske Huus) in Brussel. MELT stoant foar Multilingual Early Language Transmission. Tou do Spreekere heert ju wäästfräiske Deputierde (Provinsioalminister) Jannewietske de Vries.

Dät Mercator Europäiske Kundesentrum foar Moorsproakegaid un Sproakeleeren fon ju Fryske Akademy in Ljouwert, as MELT-Projektfierder in Wäästfräislound, as uk do Deelniemere uut ju Bretagne, Wales un Swedisksproakich Finlound, kiekje tourääch ap two produktive Jiere. So koom der n litje Informationsbouk uur Moorsproakegaid foar do Oolden, as uk n Fierder mäd praktiske Biespiele un theoretiske Unnerstutsenge foar do Jüfferske (Kindergärtnerinnen). Bee sunt ferföichboar in oachte Sproaken. Ferskeedene Paatäien wieren in do fjauer Sproakegebiete beleeken bie ju Uutfierenge fon dät Projekt in n Praxis. In Wäästfräislound waas dät dät Sentrum foar fräisksproakige Bäidenbetjouenge (SFBO).

Unnersäikengsrapport

Mercator häd fääre n Unnersäikengsrapport touhoopestoald. Deeroun wäd ju aktuelle Literatuur uur dät Leeren fon moor Sproaken bienunner sät un wäide Modelle fon moorsproakige Apluukenge bespreeken. In dät Rapport sunt uk Biedraage apnuumen fon träi internationoale Experte ap dät Gebiet. Do Publikatione kuume online ap ju MELT website (www.meltproject.eu).

Wäästfräiske Sproakepolitik

In hiere Eepengsrääde bie ju Konferenz diskutierde Deputierde Jannewietske de Vries do Anfangsjiere un dät Woaksen fon dät SFBO siet 1989. Dät rakt apstuuns moor as hunnert twosproakige of fräisksproakige Iengjuchtengen. Ju Deputierde begjuchte uk uur uur Resultoate fon ju wäästfräiske Sproakepolitik: ju Sproaketaaske ju do Oolden kriege bie ju Gebuurtsärkläärenge, dät Tomke-projekt un dät Projekt Berneboel, dät meend is foar dän Uurgong fon Bäidenstuune ätter ju Gruundskoule.

Dät MELT_Projekt is ne Initiative fon dät Network to Promote Linguistic Diversity (NPLD) un dät wäd unnerstutsed fon ju Europäiske Kommission.

Noudfräisen hääbe Nood foar Outoach fon do Suldoate

0

Posted on : 11-09-2011 | By : Pyt | In : Algemeen, Fräislound, Politik

HÜSEM – Plaande Ärspoarengen bie dät Ferdäägenengs-Ministerium hääbe fon uunferwachtede Siede Juunweer kriegen, nämmelk fon do Noud-Fräisen. Die Foarstand fon dän Kring Noudfräislound häd bie dän Ferdäägenengsminister Thomas de Mazière juun do Ärspoarengen protestierd. Die Kring Dithmarschen häd dätsälge moaked.

In Noudfräislound sunt 4100 Suldoate stationierd. Dät is fuul moor as in uur Geegende fon fergliekboare Grööte. „Un dät skäl uk,“ kwäd die noudfräiske Loundräid Dieter Harrsen.  „Noudfräislound un Dithmarschen wäide stäärker as uur Geegende bedrain fon Stoarmfloude. As do Suldoate ferswiende, nimt dän Gefoor foar ju Wäästkuste stäärk tou. Ne Katastrophe is dan bolde nit moor tou fermieden.“

Bielde: Stoarmfloud Hambuurich 1962 (Wikipedia) http://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Datei:Hamburg_Sturmflut_005.jpg&filetimestamp=20070213212849

Do Sorben wollen n oain Parlemänt

0

Posted on : 29-06-2011 | By : admin | In : Politik, Seelterlound

BUDYŠIN – Do Sorben häbbe n Petition in Internet hoochleden uum Stöän tou aaskjen foar n oain sorbisk Parlemänt, dän Sorbisken Sejmik. Do Sorben sunt so as do Fräisen, Dänen un Sinti un Roma ne nasjoonoale Minnerhaid in Düütsklound. Do Sorben woonje in do Buundeslounde Brandenbuurich un Saksen. Deertruch hääbe jo nit een Ferwaltengseenegaid, un dät is wät do Sorben jädden hieden. Ap ju Websiede www.serbski-sejmik.de (wier Moanskene ju Petition unnerteekenje konnen) is die Deelfaal fon dät Sorbisk ätter de Wende, alleenich gratter wuuden. N oain demokratisk köärd Parlemänt skäl fielicht hälpe konne wan’t uum politiske, kulturelle un bildengslainhaide gungt.

Ap ju Websiede stound:
„Das sorbische/wendische Leben lässt sich nicht länger in derzeitigen Strukturen zukunftsfähig gestalten. Deshalb muss den Sorben/Wenden möglich sein, ihre politischen, kulturellen und Bildungsangelegenheiten progressiv in Form eines demokratisch gewählten sorbischen/wendischen Sejmik zu gestalten.“

Uumfroage in ju EU: Skällen Plastik-Ienkooptaasken ferbeeden wäide?

0

Posted on : 19-05-2011 | By : H1 | In : Politik, Seelterlound, Wietenskup un Uumewaareld

Dät Probleem is al loange bikoand:

Wät me ienkooped häd, dät däd me in n billigen af sogoar kostenloosen Plastikpüüt, un uumdät die niks wäid is, nimt me sik älk moal wier n näien un smit do oolde oafter wääge.

Dät lat tou uunnöödich fuul Kreepelgöitjen.

Ju Europäiske Komission is nu oun’t uurlääsen, wät deerjuun däin wäide kon. Me toankt uur een Bistjuurenge un sogoar uur n Ferbood fon düsse Plastikpüüte ätter.

Nu rakt dät een Uumfroage, wier do EU-Buurgere oane fräiged wäide, wät jo deer fon hoolde.

Sjuch:

http://ec.europa.eu/environment/consultations/plasticbags_en.htm

Uurdeel juun Demjanjuk

0

Posted on : 12-05-2011 | By : H1 | In : Algemeen, Politik, Seelterlound

Die 91-jierige John Demjanjuk – uurspröängelk Iwan Mykolajowytsch Demjanjuk – wude ap n 12. Moai wäägen Biehälpe toun Moort in n KZ in 27.900 Falle tou fieuw Jiere Pieson feruurdeeld. Dät Uurdeel is noch nit gultich, un ju Unnersäikengshaft is al foarbie, un uumdät me fon dän oolden Mon nit fermouded, dät hie fljuchtje wol, is hie bit tou dät Gultichmoakjen fon’t Uurdeel nu wier ap fräien Fout.

Demjanjuk waas toufäärme ukrainisken Kriechsfangden un wierkede ätters – hie koom dan in ju SS – bie do Nazis in’t Fernäilengs-Leeger Sobibor as Skillersmon.

Ju Ferdäägenge kritisiert ju Feruurdeelenge – jo meene, dät Demjanjuk – wan hie uurhaud in dät KZ wierked häd – as Kriechsfangden deertou twoangen wude. Ju Ferdäägenge kändigede al een Revision oun.

Bin Laden fon n US-Suldoat doodskeeten

0

Posted on : 12-05-2011 | By : H1 | In : Algemeen, Politik, Seelterlound

Al-Qaida-Gruunder Osama bin Laden wude smäidens ap n twäiden Moai in Pakistan fon n US-Suldoat doodskeeten.

Ju Doodenge is uut moorere Gruunde striedich:

1. Bin Laden waas ätter do näiste Bigjuchte nit biwoapend, me hied him also juust so goud fäästnieme kuud. Een Stroafe tjoont toun Skutsjen fon ju Bifoulkenge un nit toun sinloosen Wreeken – un ju Bifoulkenge waas uk Seeker, wan hie in’t Pieson seet.

2. Truch ju Doodenge fon Bin Laden truch sien Fäinde wäd hie nu fielicht toun Märtyrer ferkloord – un dät is juust dät, wät hie wüül.

3. Ju Doodenge geböärde ap Bifeel fon Obama, man sunner dät Wieten fon ju pakistoanske Regierenge. Een Regierenge skuul Biskeed wiete un ienfersteen weese, wan froamde Suldoaten ap hier Lound unnerwaiens sunt. Man do Fereende Stoaten meene ieuwn, jo kuuden sik aaltied un allerweegense ful Gjucht nieme. Pakistan, uum sik tou wreeken, roat nu dän Noome fon dän CIA-Boas in Pakistan bikoand.

Merkel kwad, ju fraude sik uur Bin Laden sin Dood. Un sowät naamt sik nu „kristelk-demokroatisk“.

In do Fereende Stoaten roate dät Sträiten-Fäste.

Resultoat fon ju Köär in Finlound

0

Posted on : 18-04-2011 | By : admin | In : Politik, Seelterlound

FINLOUND – Ju Nationoale Sammlengs-Paatäi (konservativ) häd ju finniske Köär knap foar do Sosjoaldemokroaten un do gjuchtsradikoale Europa-Skeptikere „Weere Finnen“ wunnen. Do weere Finnen häbe oaber fjauer Moal so fuul Stämmen kreegen as bie ju lääste Köär.

Misrata bileegerd – Tuurkäi lät een stöänend Skip nit truch

0

Posted on : 10-04-2011 | By : H1 | In : Algemeen, Politik, Seelterlound

Misrata – noch unner Kontrolle fon do Rebellen – skuul ap n 8. April Stöän truch Lääwerengen mäd Woapen un Ietelsweere fon Bengasi kriege. Man dät Skip wude fon ju turkske Armee apheelden, uumdät do Türken dän Woapenhonnel nit wolle. Jo kwieden, jo wüülen aan Woapenstilstound truchsätte un Demokratie in’t Lound brange, man Rebellen suurgje sik, dät dät aal in Weerhaid tou Gunste fon Gaddafi gungt un kweede, jo wolle deer eerste uur baale, wan Gaddafi ousoaged is.

Minderhaide in Släswiek-Holstein

0

Posted on : 03-04-2011 | By : admin | In : Fräislound, Kultuur, Politik

Die Oarbaidskring Europa un Minderhaide fon ju SPD-Lounddaifraktion häd Tuunsdai in Släswiek-Holstein sien Masterploan Minderhaide foarstaald. Die Lieder fon dän Oarbaidkring Rolf Fischer un ju minderhaidepolitske Baalerske Birte Pauls ferkloorden dät Konsäpt. Wie wolle deerfoar suurgje, dät Minderhaidepolitik as een nationoale Apgoawe blouked wäd, kwad Fischer. Me ferwachtet moor Engagement fon ju Buundesregierenge.

Libyen: Ras Lanuf wier in Hounde fon ju Regierenge

0

Posted on : 30-03-2011 | By : H1 | In : Algemeen, Politik, Seelterlound

Ras Lanuf mäd n wichtigen Oulje-Hoawen wude wier in Regierengshounde broacht. Ras Lanuf waas in n Loop fon dän Apstound aaltied läip uumkamped un häd oafter dän Oainer wikseld, foar n poor Deege häbe dät do Apstoundiske moal wier ärooberd, nu wier ju Regierenge.

Hoaftbifeel juun Gaddafi un twäin Fjuunde

0

Posted on : 28-03-2011 | By : H1 | In : Politik, Seelterlound

Die Internasjonoale Stroafgjuchtshoaf in Den Haag häd ap n 27. Juni 2011 n Hoaftbifeel uutroat juun Muammar al-Gaddafi (libysken Diktator), sin Suun Saif al-Islam al-Gaddafi un sin Swoager Abdullah Senussi, dän Boas fon dän libysken Stilkenen Tjoonst. Jo wäide as fermoudelke Kriechsferbreekere säkt.

Rebellen wieruume in Ajdabiyah, Brega un Ras Lanuf

2

Posted on : 27-03-2011 | By : admin | In : Algemeen, Politik, Seelterlound

Libyen – Do Rebellen hääbe in dät Noudaaste fon Lybien ju Stääd Ajdabiyah wier ärobert. Dät kwad die Näisseender al-Jazeera ätter Uuttällengen fon do Rebellen. Ju Stääd Ajdabiyah lät uungefeer 160 Kilomter suudelk fon Bengazie un waas fon n 16. Februoar bit tou n 13. Meerte bisät fon do Rebellen. Do Rebellen hääbe nu Unnerstütsenge uut ju Lucht fon do Allierten. Dät wuude eerst muugelk ätter dät die FN-Seekergaidsräid ap n 17. Meerte bisleeten hiede dät internationoal Iengriepen gjucht waas.

Brega un Ras Lanuf sunt uk wier in apstoundiske Hounde. Do internationoale Luchtoungriepe häbe him holpen.

Buutloundske Iengriepe in Libyen

4

Posted on : 20-03-2011 | By : H1 | In : Algemeen, Politik, Seelterlound
Amerikoanere skjoote fon n Skip uut

Amerikoanere skjoote fon n Skip uut

Alwen Stoaten, deerunner Frankriek, do Fereende Stoaten un dät Fereende Keningriek, häbe mäd militäriske Iengriepe in Libyen bigind.

In Libyen häd ju Regierenge un nu uk ju Opposition Fljoogere tou Ferföigenge – dät Ferbood wäd nit ienheelden. Ju Regierengsarmee häd ap n njuugentiensten Meerte Woongestriche fon Bengasi mäd Pansere un Artillerie biskeeten un uurnoacht bombadierd. Uk uur Stääde, t.B. Misrata, sunt fon ju Regierengsarmee biskeeten wuden.

Ju Regierengsarmee waas al in Bengasi ientroangen, waas oaber bloot oun n Rant ärfoulchriek un kuud dan fon do Apstoundiske apheelden wäide. Deerbie häbe do Apstoundiske fjauer Pansere fon ju Regierengsarmee iennuumen, man uk uut Fersjoon n oainen Kampfljooger ouskeeten.

Do buutloundske Troppen häbe uk al ounfangd, uum Bengasi Fljoogere un Pansere fon Gaddafi sien Armee tou fernäilen.

Gaddafi meend, do hieden neen Gjucht deertou, hie kwad: „Libyen heert uus, nit jou.“ – un dät Libyen fielicht dät libyske Foulk heere kuud, ap düssen Toacht kumt hie nit.

Woapenstilstound een Löägense – Oungriepe ap Apstoundiske gunge fääre.

0

Posted on : 19-03-2011 | By : H1 | In : Algemeen, Politik, Seelterlound

Gaddafi häd lain: Dät rakt naan Woapenstilstound. Gaddafi-sien Armee gript fääre do Apstoundiske oun, it skäl sogoar al Kampe in Bengasi reeke, dät tou nu tou aaltied n wichtigen Stöän fon dän Apstound waas. Dät sjucht also nit goud uut foar ju Revolution.

Fluuchferboods-Soone un Woapenstilstound in Libyen

0

Posted on : 18-03-2011 | By : H1 | In : Algemeen, Politik

Die Seekergaidsräid fon do Fereende Nationen häd ap n soogentiensten Meerte bisleeten, dät dät een Fluuchferboods-Soone uur Libyen reeke skäl.

Die Foarsleek deerfoar koom fon dän Libanon, Frankriek un dät Fereenigede Keningriek.

Libyen reagierde ap ju Mäitnoame mäd Woapenstilstound.

Näis uut Libyen fon n säkstiensten Meerte

0

Posted on : 16-03-2011 | By : H1 | In : Algemeen, Politik

Sänt ju lääste Mäldenge häd in Libyen neen Siede groote Ärfoulge häiwed: Bisunners in Az-Zawiyya un Ras Lanuf geen dät loange Tied wai un wier.

Nu, ap n 16. Meerte, tällde aan Suun fon Gaddafi foaruut, die Apstound skuul binne twäin Deege deelsloain wäide. Gaddafi säärm kwad deertou, uk wan dät Buutlound sik ienmiskje wüül, hie kuud uk Frankriek, Amerikoa un Grootbritanien bisiegje.

Ountouniemen is, dät Gaddafi juust so goud as Frankriek, Amerikoa un Grotbritanien weet, dät hie do nit wuddelk bisiegje kon, man mäd düsse Trouenge wol hie wäil in Weerhaid woarskauje, dät düssen muugelken Kriech, wan hie bigind, blouderch wäd, un dät Gaddafi, wan hie uk stierwe mout, so fuul Fäinde as muugelk mee in’t Grääf riete wol. Sukke Seeken häd hie je al oafter kweeden un hoopet, deermäd do Buutloundere uut Libyen ruut hoolde tou konnen, wät bit däälich goud funktionierd häd.

Fääre is tou kweeden, dät ju Armee fonne Regierenge in eenige Stääde läip tousloain häd – nit aaltied kuuden sik do Apstoundiske ärfoulchriek tou Weer sätte.

Moor as 110.000 Moanskene demonstrierje juun Käädenkroasje

0

Posted on : 14-03-2011 | By : admin | In : Politik, Wietenskup un Uumewaareld

HAMBUURICH – Moor as 110.000 Moanskene hääbe däälich in heel Düütsklound foar dät Sluuten fon do Käädenkroasjewierke demonstrierd. Do Ljuude hääbe demonstriert bie düütske Käädenkroasjewierke, foar do Haudsitte un Informationssäntra fon do Energiebedrieuwe, foar Räidhuuse un Parlemänte. Foar n 26. Meerte sunt ferskeedene näie groote Demostrationen ploand wuuden.

Näis uut Libyen fon n tjaanden Meerte

0

Posted on : 10-03-2011 | By : H1 | In : Algemeen, Politik, Seelterlound

Ras Lanuf wäd fääre bombadierd, Az-Zawiyya is fon ju Regierenge tourääch ärooberd wuden. Die Ferdäägengsminister Abu Bakr Younis un die loangjierige Geheemtjoonst-Boas Mustafa al-Kharoubi duuren sänt jäärsene hiere Huuse nit moor ferläite, deeruum dät jo wät juun Gaddafi sien Militär-Aktionen kweeden häbe.

Frankriek häd dän oppositionellen Nationoalräid, die sik as Uurgongsregierenge sjucht, däälich as eensige legitime Fertreedenge fon’t libyske Foulk ounärkoand. Frankriek is die fäärme europäiske Stoat, die dät so sjucht.

Beeterje sik do USA? Bolde neen Waigjuchtenge moor in Illinois.

1

Posted on : 10-03-2011 | By : H1 | In : Politik, Seelterlound

Rakt dät een Beeterenge in do USA?

Wan sik do USA uk säärm jädden as gjuchtfäidich präsäntierje, wan jo uk jädden so dwo, as wieren do gans foaroun, wät Moanskengjuchte oungungt – so mouten wie bloot ap do Waigjuchtengen un ju noch aaltied bruukte Folter („Waterboarding“) kiekje, af ap dät Guantanamo-Leeger, dät bolde as n Konzentrations-Leeger lät, uum tou sjoon, dät do USA, wät Moanskengjuchte oungungt, noch joop in’t Middeloaler sitte.

Man annert sik deer wät?

Ju buppestoundende Bielde lät uus sjo, dät ju Masse fon do Waigjuchtengen sänt sowät 2000 goud ärkanboar touräächgungt.

Un in dän Buundesstoat Illinois wude ap n njuugenden Meerte 2011 n Wit unnerteekend, dät dät fon n fäärme Juli oun neen Waigjuchtenge moor reeke skäl. Fon  nu oun mouten do al Feruurdeelde bloot noch lieuwendsloang in’t Pieson sitte. Deermäd is Illinois die säkstienste US-Buundesstoat, wier dät neen Waigjuchtenge moor rakt.

Uumfroage tou n näi fräisk Toalwit

0

Posted on : 08-03-2011 | By : admin | In : Fräislound, Politik

DEN HAAG – Dät niederloundske Binnenministerium moaked een Internetuumfroage uur dät Ienfierjen fon n näi Wit foar ju fräiske Toal. Minister Piet Hein Donner wüül jädden wiete, wat do fräiske Organisatione, man uk Privatmoanskene fon dät Konsäpt-Toalwit hoolde. Dät Siel fon et näie Gesäts is dät Fergratterjen fon do Muugelkaide foar’t offisiälle Bruuken fon ju wääst-fräiske Sproake. Ju internet Uumfroage lapt noch bit tou 29. April. Do Reaktionen wäide uk ap ju Websiede präsentiert. Hier kon me ju Websiede fiende: www.internetconsultatie.nl/wetfriesetaal.

Wälle: Nais foon diling

Näis uut Libyen fon n 7. Meerte

0

Posted on : 07-03-2011 | By : H1 | In : Algemeen, Politik, Seelterlound

Libyen, ap n 7. Meerte 2011:

Ras Lanuf, wier do Apstoundiske al jäärsene n Bombenfljooger ouskeeten häbe, wude däälich wier bombadierd. Ju Regierenge kwä, ju hiede in düsse Stääd ju Macht uurnuumen, man dät is een Löägense, ju fermoudelk deertou tjoont, uum ju Bifoulkenge ap ju Regierengssiede tou hoolden. In Weerhaid hoolde do Apstoundiske noch ju Macht in Ras Lanuf. Fuul Ienwoonere sunt oaber al uut Nood foar do Bomben fljuchted.

Ben Dschawad wude fon Regierengssuldoaten tourääch-ärooberd.

Dät rakt Fermoudengen, dät do USA mäd n Apkloorengsfljooger mäd Radar sänt moorere Deege ju libyske Luchtruumte uurkiekje. Fääre wäd däin häbe jo noch nit.

Libyen: Noch aaltied neen Beeterenge tou sjoon.

0

Posted on : 07-03-2011 | By : H1 | In : Algemeen, Politik, Seelterlound

Ju Regierenge häd Deele fon Az-Zawiyya ärooberd, man die Kääden fon ju Stääd is noch in ju Hounde fon do Apstoundiske.

Ap n füüften Meerte waas ju eerste Mäitenge fon dän oppositionellen Nationoalräid in Bengasi. Juust oun düssen Dai bigonnen wier Luftoungriepe in dät Aaste fon Libyen. Ap n säksten Meerte is bie Ras Lanuf n regierengstjouen Bombenfjooger truch do Apstoundiske ouskeeten wuden, wierbie bee Monskupsmeegliedere stuurwen sunt. As britiske Geheemtjoonstmeegliedere un Suldoaten mäd do Apstoundiske in Bengasi baale wüülen, sunt jo foar kuute Tied fäästnuumen wuden, man jo doarsten ätters dät Lound daach mäd hiere Skip wier ferläite. Uum Ben Dschawad wäd ätter do lääste Mäldengen noch läip kamped.

Näis uut Libyen: Az-Zawiyya is läip uumkamped

1

Posted on : 05-03-2011 | By : H1 | In : Algemeen, Politik

In Libyen is so moonich een Stääd in ju Hounde fon ju Regierenge un so moonich een in ju Hounde fon do Apstoundiske. Az-Zawiyya, een Stääd füüftich Kilomeetere wääge fon Tripolis, waas twisketruch wier in Regierengshounde un wude däälich (ap n füüften Meerte) fon Apstoundiske tourääch är’ooberd. Ättermiddeges wude mälded, dät Troppen fon ju Regierenge mäd 35 Pansere ätter Az-Zawiyya wai fiere. Fon ju Slacht is noch niks bikoand.

Köär-Resultoate fon Fryslân

0

Posted on : 04-03-2011 | By : W | In : Fräislound, Politik

LJOUWERT – Ap n twäide Meerte waas in ju niederloundske Provins Fryslân Köär. Dät Provinsparlemänt häd 43 sitte. Ju Sitteferdeelenge ätter ju Köär sjucht so ut:

  1. PvdA (Sosioaldemokroaten) 11
  2. CDA (Kristen-Demokroaten) 8
  3. VVD (liberoalen) 6
  4. FNP (Fräisk-nasjonoalen) 4
  5. PVV (gjuchts) 4
  6. ChristenUnie (Kristen-Demokroaten)  3
  7. SP (Sosioalisten) 3
  8. GrienLinks (do Gräine) 2
  9. D66 (Sosioal-liberoal) 2

Ap n 11. September 2011 sunt in Läichsaksen do Kommunoalköäre.

Libyen: Fljoogere ful mäd Lieken – man uk ju Opposition wäd stäärker

0

Posted on : 25-02-2011 | By : H1 | In : Algemeen, Politik, Seelterlound

Jäärsene, ap n 24. Februoar 2011, roate dät Bigjuchte, dät heele Fljoogere mäd Lieken bileeden wäide, do in Wüüstengestriche broacht wäide. Moorere Stääde sunt al uurnuumen fon Apstoundiske. Uum az-Zawiya wude noch läip kamped. In Tripolis is jäärsene min geböärt, deeruum dät deer dät maaste Gaddafi-tjoue Militär seet. Un Gaddafi bitoalt Suldoaten uut Kenia, Mali, Niger un dän Tschad, do in’t foaren oarbaidsloos wierene, deermäd jo do Demonstranten uumebrange. Man touminst wuden Gaddafi-sien un wäkke uur Konten fon libyske Politikere un hiere Familien in ju Swaits speerd.

Däälich, ap n 25. Februoar, skäl n Marsk fon do Millionen ätter Tripolis wai gunge. Wier häbe sik wäkke Suldoaten, sogoar in n Stääddeel fon Tripolis, oun ju Opposition ounsleeten. Uk do Suldoaten, do dän Internationoalen Lufthoawen Mitiga tichte bie Tripolis bisät hieden, moakje nu bie dän Apstound mee. Wäägen dän Marsk rakt dät in do uumelääsende Steeden al Kampe. Middeges bigon uk dät Skjooten in’t Säntrum fon Tripolis. Ap älkunaan, die ap ju Sträite is, wäd skeeten.

Me skuul oaber nit ferjeete, dät ju Opposition nu uk Suldoaten häd, do touminst do bifräide Gestriche biwoakje – een militäriske Bifräiengsaktion is hoast noch nit bikoand, wan uk ju Opposition per SMS toun Marsk fon do Millionen apruup, un kwad : „Läited uus düssen Fräindai toun Fräindai fon ju Bifräienge moakje.“

Ju kleeuwede Tunge fon ju wäästelke Politik

0

Posted on : 20-02-2011 | By : H1 | In : Politik, Seelterlound

Wät meent nu eegentelk ju wäästelke Waareld tou do Proteste un Revolutionen in ju arabiske Ruumte?

Mubarak sien Regierenge goolt in ju wäästelke Politik algemeen as Bollwierk juun islamisken Fundamentoalismus. Logisk. Soloange aan Diktator ju Macht häd, häd uurs een politiske Gjuchte niks tou kweeden. So konnen do wäästelke Stoaten hiere Skipe uunhinderd truch dän Suez-Kanoal fiere läite un häbe n wirtskupelken Foardeel. Deerfoar häd dät Wääste fuul Äntwikklengshälpe un Militärhälpe in dät Lound smieten. Die Ätterdeel: Ju Demokratie häd juust so min tou kweeden as die Islamismus.

Säildsoam. Häbe do USA sik nit aaltied dän grooten Demokratie-Branger in’t Naie Aaste spield? Of gungt dät deer fielicht bloot uum Oulje? Un nu äntstounde in ju arabiske Ruumte fonsäärm demokroatiske Biwäägengen, un dät toun grooten Skräk fon do USA. Touminst eenige EU-Politikere (buute sukkewäkke as Berlusconi, do eepen uum Mubarak truurje) hääbe skälmsk touroat, dät Mubarak hieren Favorit waas – man dät dät nu daach goud is, dät hie wääge is.

Hoast häbe uurigens do Fereende Stoaten Nood, dät do demokratiske Protäste in’t Käningriek Bahrain Ärfoulch häbe. Dät is daach n wichtigen Partner foar him!

Neemens weet, af do demokratiske Protäste Ärfoulch häbe. Fielicht kuume deertruch näie Regierengen, do juust so lälk sunt as do ousätte. Man neemens skäl kweede, dät deer neen goude Ousicht bääte stoant, un neemens skäl kweede, dät him düsse Protäste nit hoopje läite…

Un do USA as Demokratie-Branger, do kon me bloot uutlaachje: Mongs kumt deer n Köärbidroach oun’t Daisljoacht, mongs sjucht me dän uk nit, un moor as two Paatäie kuume so af so nit an ju Macht. Un do Waigjuchtengen – toun Deel sogoar, wan ju Äntskeedenge fon’t Gjucht eepenboar ferkierd is – juust so as dät Guantanamo-Leeger, aal dät wiest uus, dät wie’t bie do USA mäd n System tou dwoon häbe, dät moroalisk noch in ju Steentied ounsiedeld is.

Jee, un in Europa? Italien unner Berlusconi konnen wie fluks ferjeete, die Mon hiede sogoar moal Ferbiendengen tou ju Mafia, un hoast wiest uus ju Ruby-Affäre moal wier, dät die Mon uk privat naan Skoat Pulwer doocht. Un wo do Dreeguunere juun do Protäste juun Stuttgart 21 foargeen is, dät wiest uus, dät dät in Düütsklound uk nit fuul demokratisker is.

Mubarak häd sien Amt deellaid!

2

Posted on : 13-02-2011 | By : H1 | In : Politik

Näis uut Ägypten: Ätter do loange Proteste juun ju ägyptiske Regierenge häd Husni Mubarak ap n 12. Februoar 2011 sien Amt as Präsidänt, dät hie al sänt 1981 hiede, deellaid. Dät kwad Vizepräsidänt Omar Suleiman ap n Fräindai, n 11. Februoar  in’t stoatelke Wiedkiekjen. Hie kwad uk, dät Mubarak dät Militär ju Apgoawe roat häd, ju Macht tou uurniemen.

Deertou lät sik kweede, dät dät Militär ju Macht al häd. Dät Militär stoant (touminst noch apstuuns, af dät so blift, wol ju Toukumst wiese) ap ju Siede fon do Demonstranten. Dät waas deertruch muugelk, dät dät Militär aal ju Tied täämelk uunouhongsk fon ju Regierenge waas (so tou kweeden n Stoat in n Stoat).  So kuude sik dät Militär skutsend foar do Demonstranten staale un waas neen Woape in ju Hounde fon dän Diktator.

Nu blift tou hoopjen, dät die Militär-Räid, die hoast ju Macht in Ägypten häd, dät Lound uk in ju Demokratie fiert insteede fon een näie Diktatuur aptougjuchten.

Touminst do Ägyptere skiene optimistisk tou weesen: Jo skällen ätter wäkke Bigjuchte in Bliedskup bruurelk mäd do Suldoaten truch do Sträiten luuke.

Wät Roomelse fon Wellington leere kon

4

Posted on : 10-02-2011 | By : B1 | In : Fräislound, Kultuur, Politik, Seelterlound

Seelter un Maori sätte sik een Foulk juust as dät uur foar dän Ärhoold fon hiere bitrouede Minnerhaide-Toal ien. Man die Skäddeler Karl-Peter Schramm sjucht do Näiseeloundere in n Foardeel:  „Do sunt fuul beeter apstaald as wie.“ Uk Christian Wulff wiesde Interesse oun do bitrouede Toale.


Christian Wulff koant bee do Minnerhaide-Toale: ju fon do Seelter do hie fergeene Suumer as Ministerpräsidänt in Skäddel bisoachte, un ju fon do Maori

Seelterlound/Wellington – 18 400 Kilometer un alwen Tiedsoonen lääse twiske dät Seelterlound un Näiseelound. Daach sunt jo sik naier, as dät toufäärme skient, as Karl-Peter Schramm, SPD-Räidsheer un Foarsitter fon’t düütske Büro foar Toalminnerhaide, bie Bisäike fääststaald häd. In bee do Regionen reeke sik Ljuude Moite, bitrouede Toale tou rädjen: dät Seelterske in’t Seelterlound un dät Maoriske in Näiseelound. Bee toue uuttoustierwen, uumdät jo aaltied minner Baalere häbe.

„Minnerhaidetoale hääbe aaltied wät touhoope“, kwä die Skäddeler Schramm. Die Toal-Bimöide waas al twäie in Näiseelound. Dät Bimöien fon do Ienwoonere, hiere litjer wäidende Toal tou rädjen, is him deerbie nit äntgeen. Man do Näiseeloundere sunt do Seelter deerbie uum n poor Jiertjaande foaruut. Eerste iedenst tou niemende Fersäike, dät Maoriske tou rädjen, gunge bit in do 1980er Jiere tourääch. Do fäärme „Immersion Schools“ – Skoulen mäd twotoaligen Unnergjucht – wuden 1981 iengjuchted.

In’t Seelterlound deerjuun wude eerste foar kuute Tied dät aal tougjuchte moaked foar twotoalige Bäidenstuune un Litje Skoulen. „Do Maori sunt fuul beeter apstaald as wie“, kwä Schramm: „Do häbe een heel un aal uur Staalenge in’t Lound as wie.“ Die 62-Jierige naamt toun Biespil een wiede Maori-Kultuur un twäin Wiedkiekerkanoale ap Maorisk.

Uurs een Parallele: Bee do Toale häbe juust dän sälgen prominenten Unnerstutser. Buundespräsidänt Christian Wulff boalde as Ministerpräsidänt fon sien Interesse foar bee do Toale, bie Bisäike in’t Seelterlound 2010 un in Näiseelound 2007.

Un wät kon Roomelse fielicht fon Wellington leere? Schramm: „Wie skuulen oolde Gebruuke wier tou Lieuwend brang, uumdät bie n Toal-Ärhoold fuul uur Kultuur lapt.“ Un fon ju Uutduur un dän Stolt fon do Maori kuuden do Seelter leere, fiendet Schramm. Man sänt ju EU-Charta sjucht die Skäddeler sien litje Toalmeenskup ap n gouden Wai.

Wälle: www.ga-online.de 9.2.2011