Schlagwort-Archiv: Toal

Ayapaneco – een uutstierwende Toal

Dät Ayapaneco in Mexiko wäd al sänt Jierhunnerde boald, man nu rakt it bloot noch twäin Monljuude, do dät baale konnene. Dät mäldet die „Sydney Morning Herald“. Ju Toal wude al in Mexiko boald, bifoar do fäärme Europäere ätter ju „Näie Waareld“ wai koomen.

Manuel Segovia, 75, un Isidro Velasquez, 69, woonje bloot 500 Meetere uutnunner in dät Täärp Ayapa in dät Buundeslound Tabasco, man wäigerje sik, mädnunner tou baalen. Do hääbe – wierskienelk – sieläärge nit mädnunner baald. Nu skäl die amerikoanske Toalfoarsker Daniel Suslak fon ju Indiana University do bee Monljude touhoope brange. Suslak wüül dät Ayapaneco in n Woudebouk apskrieuwe bifoar it tou leet is.

Artikkel Sydney Morning Herald

Artikkel Ayapaneco bie Wikipedia (Ängelsk)

Provinsje Fryslân – Junge Oolden baale moor Fräisk mäd hiere Bäidene

LJOUWERT – In Wääst-Fräislound baale moor junge Ljuude Fräisk mäd hiere Bäidene. Dät waas dät Resultoat fon dän Quick-Scan 2011. In 2007 wuude in Wääst-Fräislound uk n Quick-Scan heelden. In 2011 boalt 55 Prosänt fon do junge Oolden Fräisk mäd do Bäidene.

Ferwaltengsrepräsentant foar Kultuur in ju Provinz Fryslân Jannewietske de Vries is bliede mäd dät Resultoat, man ju wüül ljauer een groote sproaksoziologiske Unnersäikenge hoolde. Groote sproaksoziologiske Unnersäikengen wuuden uk aal in 1980 un 1994 däin.

In Wääst-Fräislound rakt et moor Ärfoulch. Do junge Ljuude leere truch Tjosproakigen Unnergjucht uk beeter Fräisk tou skrieuwen un tou leesen. In 1980 kuude 9 Prosänt fon ju wäästfräiske Befoulkenge Fräisk skrieuwe, in 2007 wieren dät 24 Prosänt.

Wät Roomelse fon Wellington leere kon

Seelter un Maori sätte sik een Foulk juust as dät uur foar dän Ärhoold fon hiere bitrouede Minnerhaide-Toal ien. Man die Skäddeler Karl-Peter Schramm sjucht do Näiseeloundere in n Foardeel:  „Do sunt fuul beeter apstaald as wie.“ Uk Christian Wulff wiesde Interesse oun do bitrouede Toale.


Christian Wulff koant bee do Minnerhaide-Toale: ju fon do Seelter do hie fergeene Suumer as Ministerpräsidänt in Skäddel bisoachte, un ju fon do Maori

Seelterlound/Wellington – 18 400 Kilometer un alwen Tiedsoonen lääse twiske dät Seelterlound un Näiseelound. Daach sunt jo sik naier, as dät toufäärme skient, as Karl-Peter Schramm, SPD-Räidsheer un Foarsitter fon’t düütske Büro foar Toalminnerhaide, bie Bisäike fääststaald häd. In bee do Regionen reeke sik Ljuude Moite, bitrouede Toale tou rädjen: dät Seelterske in’t Seelterlound un dät Maoriske in Näiseelound. Bee toue uuttoustierwen, uumdät jo aaltied minner Baalere häbe.

„Minnerhaidetoale hääbe aaltied wät touhoope“, kwä die Skäddeler Schramm. Die Toal-Bimöide waas al twäie in Näiseelound. Dät Bimöien fon do Ienwoonere, hiere litjer wäidende Toal tou rädjen, is him deerbie nit äntgeen. Man do Näiseeloundere sunt do Seelter deerbie uum n poor Jiertjaande foaruut. Eerste iedenst tou niemende Fersäike, dät Maoriske tou rädjen, gunge bit in do 1980er Jiere tourääch. Do fäärme „Immersion Schools“ – Skoulen mäd twotoaligen Unnergjucht – wuden 1981 iengjuchted.

In’t Seelterlound deerjuun wude eerste foar kuute Tied dät aal tougjuchte moaked foar twotoalige Bäidenstuune un Litje Skoulen. „Do Maori sunt fuul beeter apstaald as wie“, kwä Schramm: „Do häbe een heel un aal uur Staalenge in’t Lound as wie.“ Die 62-Jierige naamt toun Biespil een wiede Maori-Kultuur un twäin Wiedkiekerkanoale ap Maorisk.

Uurs een Parallele: Bee do Toale häbe juust dän sälgen prominenten Unnerstutser. Buundespräsidänt Christian Wulff boalde as Ministerpräsidänt fon sien Interesse foar bee do Toale, bie Bisäike in’t Seelterlound 2010 un in Näiseelound 2007.

Un wät kon Roomelse fielicht fon Wellington leere? Schramm: „Wie skuulen oolde Gebruuke wier tou Lieuwend brang, uumdät bie n Toal-Ärhoold fuul uur Kultuur lapt.“ Un fon ju Uutduur un dän Stolt fon do Maori kuuden do Seelter leere, fiendet Schramm. Man sänt ju EU-Charta sjucht die Skäddeler sien litje Toalmeenskup ap n gouden Wai.

Wälle: www.ga-online.de 9.2.2011